هر دلار در حدود ١٠٠ ين ژاپن است كه در سال ١٣٧٤ حتى به ٧٩ ين كاهش يافت. همچنين در سال ٢٠٠٠ م يك يورو با ٨٠ سنت آمريكا برابرى مى‌كرد كه اينك در سال ٢٠٠٨ م يك يورو با حدود ٦/ ١ دلار برابرى مى‌كند، يعنى ارزش دلار ٥٠ درصد كاهش يافته و ارزش حقيقى درآمد نفتى كشورمان ٥٠ درصد طى چند سال كاهش يافته است.

گفتنى است در سال ١٣٥٦ در دوران پهلوى درآمد ارزى ايران از صادرات نفت خام، ٢٤ ميليارد دلار يا به عبارتى ٧٢٠٠ ميليارد ين بوده است؛ درحالى‌كه در سال ١٣٨٦ درآمد نفتى ايران ٧٠ ميليارد دلار و يا ٧٠٠٠ ميليارد ين بوده كه اين كاهش به‌خوبى محسوس است. از سال ١٣٨٦ جمهورى اسلامى فروش نفت به يورو و ين در كنار دلار آغاز كرده است.

٧. شاخصه درآمد سرانه نفتى‌

با تقسيم درآمد ارزى حاصل از صادرات نفت خام بر جمعيت كشور، شاخص «سرانه نفتى» به‌دست مى‌آيد. در سال‌هاى پايانى رژيم پهلوى سرانه هر ايرانى حدود ٧٠٠ دلار و يا ٢١٠ هزار ين ژاپن بود كه در سال‌هاى پس از پيروزى انقلاب اسلامى به دليل كاهش درآمد و افزايش جمعيت دست‌كم به ١٢٠ دلارو حداكثر در سال ١٣٨٦ به حدود ٧٠٠ دلار و يا ٧٠ هزار ين ژاپن كاهش يافته است.

٨. شاخصه تورم جهانى‌

از سوى ديگر، شاخصى همانند «تورم جهانى» همواره بر انباشت سرمايه در كشور ما اثرگذار بوده است. از آنجا كه ايران با صادرات نفت خام، نيازهاى خود را از بازار جهانى خريدارى و وارد مى‌كند، تورم قيمت‌ها در سطح جهان بر انباشت سرمايه در اقتصاد كشور تأثير منفيمى‌گذارد. مثلًا قيمت هر تُن بنزين وارداتى ايران از ٢٧٠ دلار در فروردين ١٣٨٣ در اثر بالا رفتن قيمت نفت خام افزايش يافت و در سال ١٣٨٧ حتى به ١٢٠٠ دلار رسيده است.

بنابراين اگر قيمت نفت خام افزايش يابد و درآمدهاى ارزى ايران فزونى يابد، در اثر تورم جهانى و افزايش قيمت‌ها در دنيا، تقريباً اين افزايش قيمت نفت خام خنثى خواهد شد.

٩. شاخصه توقعات و الگوى مصرف‌

براى انباشت سرمايه بيشتر و سرمايه‌گذارى مناسب در توسعه اقتصادى بايد سطح مصرف و