٢. تالبوت انگليسى با ورود به ايران «كمپانى رژى» را همانند «كمپانى هند شرقى» تأسيس كرد. در پى آن، حدود صدهزار زن و مرد انگليسى وارد ايران شدند و به اقدامات اقتصادى، فرهنگى و سياسى مشغول شدند تا زمينه نفوذ و سلطه بيشترى را بر ايران فراهم سازند. تالبوت پيش از ورود به ايران، طى نامه‌اى به امين‌السلطان، صدراعظم ايران نوشت:

اينجانب ماژور تالبوت تعهد مى‌كنم كه براى حضرت اشرف امين‌السلطان و اعلى‌حضرت شاه ايران، به حضرت اشرف مبلغ چهل هزار ليره استرلينگ بپردازم. ده هزار ليره از اين مبلغ را روز تفويض امتيازنامه رژى و ده‌هزار ديگر از اين مبلغ را در اولين روزى كه امتياز به‌موقع به اجرا گذارده شود و بيست‌هزار ليره بقيه را دو ماه پس از اجراى امتيازنامه. پاريس ١٨٨٩.[١]

٣. مردم با مشاهده اقدامات انگليسى‌ها و از بين رفتن منافع اقتصادى خود (حدود ٥/ ١ درصد مردم از طريق كشت و خريد و فروش توتون و تنباكو امرار معاش مى‌كردند) و تهاجم به فرهنگ اسلامى و ترويج مفاسد اخلاقى، به رهبرى روحانيون دست به اقدامات اعتراضى زدند؛ روحانيونى چون فال‌اسيرى در شيراز، آقانجفى در اصفهان، مجتهد تبريزى در تبريز و ميرزاى آشتيانى در تهران.

٤. با اوج‌گيرى اعتراضات مردمى به ناصرالدين شاه و كمپانى انگليسى رژى، علما طى نامه‌هايى به آيت‌الله ميرزا محمدحسن شيرازى (قدس سره) كه مرجعيت شيعه را برعهده داشت، كسب تكليف كردند و يارى‌اش را طلبيدند. ايشان نيز طى نامه‌اى زيان‌هاى اين امتياز را برشمرد و سپس لغو آن را خواستار شد، اما ناصرالدين شاه بدان اعتنايى نكرد. از اين‌رو ميرزاى شيرازى حكم تحريم را در آذر ١٢٧٠ ش (١٨٩١ م) اين‌چنين صادر نمود:

بسم‌الله‌الرحمن الرحيم؛ اليوم استعمال تنباكو و توتون بِاى نَحْوٍ كان، در حكم محاربه با امام زمان- عجل الله تعالى فرجه- است.

در پى انتشار اين حكم اسلامى، توتون‌فروش‌ها مغازه‌ها را بستند؛ تجّار توتون‌ها را آتش زدند و حتى در دربار ناصرالدين‌شاه قليان‌ها را شكستند.

٥. با مبارزات شش ماهه مردم و حكم تحريم ميرزاى شيرازى كه ٥٥ روز به طول‌

[١]. ابراهيم تيمورى، تحريم تنباكو اولين مقاومت منفى در ايران، ص ١٧٧.