در سال‌هاى پايانى رژيم پهلوى، حدود ٢٤ ميليارد دلار درآمد ارزى سالانه ايران بود كه به قيمت و ارزش آن روز درآمد بسيار خوبى به‌شمار مى‌رفت، ولى با پيروزى انقلاب اسلامى كاهش توليد و افزايش مصرف داخلى و نوسانات قيمت نفت باعث گرديد در برخى از سال‌ها درآمد ايران به حدود ٦ ميليارد دلار كاهش يابد؛ همانند سال ١٣٦٥ در دوران جنگ تحميلى كه كشور به درآمدهاى ارزى بيشترى نياز داشت. يكى از نويسندگان غربى در همان ايام مى‌نويسد:

با ايران چه كنيم؟ هرچه پول در رگ‌هاى عراق تزريق شده، نتيجه‌اى نداده است ... تنها يك روزنه اميد هست: با سقوط قيمت نفت، ايران ورشكست مى‌شود و ماشين جنگى او از كار مى‌افتد ....[١]

در سال‌هاى پس از جنگ، قيمت نفت و درآمد ارزى ايران رشد بيشترييافت، ولى بحران‌ها و شوك‌هاى نفتى همانند سال ١٣٧٧ باز قيمت نفت را كاهش داد و درآمد ارزى ايران را به زير ١٠ ميليارد دلار رساند.

در سال‌هاى اخير روند رو به رشد قيمت نفت سبب شد درآمد ارزى ايران براى اولين بار در سال ١٣٨٣ به ٣٠ ميليارد دلار و در سال ١٣٨٦ به ٧٠ ميليارد دلار افزايش يابد در حالى كه سالانه حدود ٢٠ ميليارد دلار هزينه صنعت نفت كشورمان است.

٦. شاخصه ارزش دلار

از آنجا كه خريد و فروش نفت خام در سطح جهان به واحد «دلار» صورت مى‌گيرد و ارزش دلار در چند دهه گذشته رو به كاهش بود، درآمد حقيقى كشورهاى صادركننده نفت مرتب پايين آمده است؛ زيرا كشورهاى صادركننده نفت خام همانند ايران بايد نفت خام خود را به «دلار» بفروشند و سپس مايحتاج خود را از كشورهاى اروپايى و ژاپن با واحد «يورو» و «ين» بخرند. بنابراين با كاهش ارزش دلار در مقابل «يورو» و «ين»، قدرت اقتصادى ايران كاهش مى‌يابد. در ايام رژيم پهلوى هر دلار با ٣٠٠ ين ژاپن برابرى مى‌كرد؛ حال آنكه امروز

[١]. مجله رويدادها و تحليل‌ها، ش ٢٠، ص ٦٠.