ايران؛ ديروز، امروز، فردا - نصرى، محسن - الصفحة ١١٢
طى ده سال ساخته شده بود. به اعتراف خود محمدرضا، زمينهايى كه از پدرش به او رسيده بود، ٢٢٠ هزار هكتار بود،[١] يا بنابر نقلى ديگر ٥/ ٢ ميليون هكتار، يعنى ده برابر آمار پيشين.[٢]
اگرچه آمار و اطلاعات دقيقى از املاك و مستغلات شاه و خانواده درجه يك او در خارج از كشور در دست نيست، چند نمونه از املاك قطعى او عبارت است از: چندين هكتار زمين در استراليا، چند جزيره بزرگ در ايتاليا در مالكيت فرح، اراضى وسيع در سواحل درياچه ژنو، چهار قصر باشكوه در نقاط اشرافنشين پاريس و سوئيس، دهكده سن موريس، يك پيست كامل اسكى و يك كاخ زمستانى در سوئيس، چندين كاخ بزرگ در كاليفرنيا و فلوريداى آمريكا.[٣] گفتهمىشود ارزش املاك شاه در خارج از كشور بيش از بيست ميليارد دلار است.[٤]
خانواده پهلوى نهتنها امكانات گسترده نظامى، ادارى و قانونگذارى را در اختيار داشت، بلكه از نظر اقتصادى نيز بزرگترين قدرت كشور بهشمار مىرفت. در سال ١٣٣٠ محمدرضا شاه براى به جريان انداختن پولهاى حاصل از فروش املاك سلطنتى، ادارهاى به نام «دفتر املاك اختصاصى» تأسيس كرد. هفت سال بعد سازمانى به نام «بنياد پهلوى» جايگزين آن شد و در مدتى كوتاه به بزرگترين تشكيلات اقتصادى و مالى ايران بدل گرديد. بهدستدادن ميزان دقيق يا حتى نسبتاً دقيق سرمايه و دارايى بنياد پهلوى ناممكن است. در سال ١٣٥٦ بنياد پهلوى در ٢٠٧ تأسيسات صنعتى و زراعى ازجمله ٨ مزرعه، ١٠ كارخانه سيمان، ١٧ بانك و شركت بيمه، ٢٣ هتل، ٢٥ شركت فلزكارى، ٢٥ شركت كشت و صنعت، ٤٥ شركت ساختمانى، ١٧ شركت صنايع غذاييو دهها شركت بازرگانى سرمايهگذارى كرده بود. از ١٣٥٢ به بعد بنياد پهلويبه خريد اموال غيرمنقول در خارج از كشور اقدام كرد. بدينرو، در ايران هيچ مؤسسه اقتصادى و مالى مهمى وجود نداشت كه شاه و فاميلش در آن سهيم نباشند.[٥]
انقلاب ايران با استقرار جمهورى اسلامى، از اينگونه غارتها جلوگيرى كرد. امروز كافى
[١]. اوليويه وارن، شير و خورشيد، ص ٢٨.
[٢]. احسان نراقى، از كاخ شاه تا زندان اوين، ص ٩٤.
[٣]. مؤسسه تنظيم و نشر آثار امامخمينى( قدس سره)، كوثر، ج ١، ص ٣٦٠.
[٤]. همان، ج ٢، ص ٥٠٤.
[٥]. سيدعليرضا ازغندى، تاريخ تحولات سياسى و اجتماعى ايران( ١٣٥٧- ١٣٢٠)، ص ٢٤٢- ٢٤٠.