همچنين محمدرضا شاه پس از فرار از ايران در كتاب پاسخ به تاريخ در خصوص فساد مالى در دوران حكومتش مى‌نويسد: «وقتى فساد رواج يافت نه تنها در سطح دولت بود، بلكه دامنگير فرد فرد ملت هم شد ... بنابراين بايد بگويم كه فساد ذاتى آدمى است ... فساد با استاندارد زندگى متناسب است.»؟![٢]

و) شاخصه ميزان كارآمدى‌

آخرين مشخصه ساختار حكومتى پهلوى «بى‌كفايتى» بود كه بخشى از آن را در مباحث گذشته بازگفتيم. بى‌كفايتى و در مقابل آن كارآمدى در عرصه‌هاى اقتصادى، نظامى و فرهنگى را در مباحث آينده پى خواهيم گرفت.

گفتار دوم: بررسى تغييرات در ساختار اقتصادى ايران‌

انقلاب اسلامى ايران، گرچه انقلابى اقتصادى نبود، با سرنگونى رژيم پهلوى و استقرار جمهورى اسلامى تغييراتى در وضعيت، موقعيت و ساختار اقتصادى پديد آورد كه هنوز هم ادامه دارد.

براى تبيين دقيق‌تر اين تغيير، در قالب دو مقوله اصلى درآمدها و هزينه‌ها به نكاتى چندمى‌پردازيم.

الف) بررسى تغييرات انباشت سرمايه در اقتصاد ايران (درآمدها)

در بررسى تغييرات اقتصادى، در مقوله انباشت سرمايه به مقايسه ايران ديروز در نظام پهلوى و ايران امروز در جمهورى اسلامى مى‌پردازيم تا اين تغيير آشكارتر شود.

[١]. اوليويه وارن، شير و خورشيد، ص ٢١٤.

[٢]. محمدرضا پهلوى، پاسخ به تاريخ، ص ٢٤٦.