اصلاحات آمريكايى مطرح شد و اعلام نمود قصد دارد براى «انقلاب سفيد» يا همان اصلاحات آمريكايى رفرادندومى برگزار كندكه با مخالفت و تحريم امام‌خمينى (قدس سره) مواجه شد. اما شاه با زور سرنيزه و با يك همه‌پرسى فرمايشى در بهمن ١٣٤١ اعلام كرد ٩/ ٩٩ درصد از مردم به اصلاحات ارضى رأى مثبت داده‌اند! دراين‌باره حتى ريچارد كاتم، كارشناس پيشين وزارت خارجه آمريكا طى نامه‌اى به روزنامه نيويورك تايمز نوشت:

رفراندوم شاه نه آزاد بود و نه يك پيروزى براى دموكراسى و حكومت مردم به شمار مى‌آيد.[١]

يك مورخ فرانسوى نيز مى‌نويسد:

... پوچ بودن رفراندوم (٩/ ٩٩ درصدى آرا) وقتى آشكار شد كه چند ماه بعد موج تظاهرات در خيابان‌ها به راه افتاد.[٢]

به نام اصلاحات ارضى و واگذارى زمين به دهقانان، كشاورزى خودكفاى ايران از بين رفت و كشاورزان مجبور به مهاجرت به شهرها شدند. طى سال‌هاى ١٣٤٥ تا ١٣٥٦ بيست‌هزار روستا خالى از سكنه شد.[٣]

در پايان كار اصلاحات ارضى ٣٥ درصد خانوارهاى روستايى ايران صاحب هيچ‌گونه زمينى نشدند و ٤٠ درصد از آنان نيز تنها صاحب ١ تا ٢ هكتار زمين شدند. سهم كشاورزى در توليد ناخالص داخلى كشور پس از اجراى اصلاحات ارضى، از رقم ٣٢ درصد در سال ١٣٣٨ به ٩ درصد در سال ١٣٥٦ شمسى كاهش پيدا كرد.[٤]

گزارشگران سازمان ملل و پژوهندگان غربى، نتيجه شكست برنامه اصلاحات را اين‌گونه برشمردند:

فقيرتر از هميشه شدن ميليون‌ها روستايى، سير صعودى بى‌كارى، كار با مزد كم در

[١]. بارى روبين، جنگ قدرت‌ها در ايران، ص ٩٦.

[٢]. كريستين دلانوآ، ساواك، ص ٩١.

[٣]. محمد نجد، فرهنگ دانستنى‌ها، ج ٣، ص ٢٣٩.

[٤]. روزنامه ايران، ١٣/ ١١/ ١٣٧٥، ص ٦.