ايران؛ ديروز، امروز، فردا - نصرى، محسن - الصفحة ٤٩
شدند و برخى همانند حسن تقىزاده نيز به سفارت انگليس پناهنده گرديدند. بدين ترتيب با تعطيلى مجلس شوراى ملى، مشروطه به پايان رسيد.
٩. حدود يكسال بعد، مشروطهخواهان از رشت، تبريز، اصفهان و ديگر شهرها به سمت تهران حركت و در تيرماه ١٢٨٨ آنجا را فتح كردند. محمدعلىشاه به سفارت روسيه پناهنده شد و بعدها به روسيه گريخت. اين هيئت مشروطهخواه كه افرادى همچون، تقىزاده، وثوقالدوله، سردار بهادر، يپرمخان ارمنى و حسينقلىخان نواب بودند، براى محمدعلى شاه مستبد سالانه صدهزار تومان حقوق تعيين كردند و آيتالله شيخ فضلالله نورى را نيز به اتهام مخالفت با مشروطه و طرح «مشروطه مشروعه» دستگير و حكم اعدام او را صادر نمودند. بدين ترتيب، اين روحانى بصير و آگاه در عصر سيزدهم رجب، سالروز ولادت اميرالمؤمنين (ع) در ميدان توپخانه تهران به دار كشيده شد.
مشروطهخواهان انگيسى نه تنها آيتالله شيخ فضلالله نورى را به شهادت رسانند، بلكه مبارزان حقجويى همانند ستارخان و باقرخان را هم منزوى كردند و از تلاشها و مجاهدتهاى آن به نفع خود بهره بردند چراكه اينان بهدنبال اجراى قوانين اسلام بودند. سخن و ديدگاه ستارخان را مىتوان از جملهاى كه بر روى سنگ قبر او در حرم حضرت عبدالعظيم حسنى حك شده است فهميد كه: «اين بنده عاصى «ستار» براى اجراى احكام شريعت عزاء احمدى مطابق احكام صادره علماء اعلام از جان و مال و اولاد و هستى خود صرفنظر كرده تا دولت جابره تبديل به دولت عادله و قوانين حضرت سيدالمرسلين رويه و مسلك اهل اسلام شود».
١٠. شهيد آيتالله شيخ فضلالله نورى بارها با لوايح و سخنرانىهاى خود انحراف در نهضت عدالتخانه را مطرح و نقش انگليس و عوامل وابسته به آنها را افشا نموده بود. اما با جنگ روانى و تبليغاتى توسط مشروطهخواهان انگليسى تلاش شد او را مخالف مجلس، قانون، آزادى و موافق استبداد معرفى كنند. از اينرو وى در يكى از سخنرانىهاى خود چنينگفت:
ايها الناس! من به هيچ وجه منكر مجلس شوراى ملى نيستم، بلكه من مدخليت خود را در تأسيس اين اساس بيش از همه كس مىدانم؛ زيرا كه علماى بزرگ ما كه مجاور عتبات عاليات و ساير ممالك هستند، هيچيك همراه نبودند و همه را به اقامه دلايل و