امام سجاد در آيينه شعر فارسى - نقوى، محمد باقر - الصفحة ٣٩ - محمد بن حسام خوسفى

محمد بن حسام خوسفى‌

نامش محمد فرزند حسام الدين حسن و با تخلص (ابن حسام) از شعراى بلندآوازه آيينى در سده نهم هجرى است كه به سال ٧٨٢ ه. ق در خوسف واقع در ٣٥ كيلومترى جنوب غربى بيرجند به دنيا آمد.

وى در علوم متداول زمانه خود از قبيل: صرف، نحو، معانى و بيان، نجوم، تاريخ، تفسير، حديث و علم رجال و انساب دستى به تمام داشته و آموخته‌هاى علمى وى در سروده‌هاى او بازتاب دامنه‌دارى پيدا كرده است. ابن حسام بنا به نوشته تذكره‌نويسان علاوه بر كمالات صورى به وارستگى و زهد و تقوا و قناعت و مناعت طبع نيز موصوف بوده و از راه كشاورزى امرار معاش مى‌كرده و از مجالست با اهل زر و زور به دور بوده است.[١]

وى با آنكه در قصيده‌سرايى بسيار توانا بوده به مدح سلاطين و حكام زمان نپرداخته و قصايدش كلّا در ستايش بزرگان دين و مدح و ثناى خاندان نبوت است. وى در سن ٩٢ سالگى و به سال ٨٧٥ هجرى در قصبه‌ى خوسف درگذشت و در سال ٩٢٠ هجرى در زمان حكومت مقصود بيك مهردار، بقعه و صحنى براى او ساخته‌اند.[٢]

وى در قصيده اى با عنوان در مناقب مولى زين العابدين در ستايش امام چهارم اين گونه مى‌سرايد:

[١] - كاروان شعر عاشورا، مجاهدى، محمد على، زمزم هدايت، قم ١٣٨٦، جلد ١، ص ١٢١.

[٢] - دانشنامه‌ى شعر عاشورايى انقلاب حسينى در شعر شاعران عرب و عجم، محمد زاده، مرضيه، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى، سازمان چاپ و انتشارات، تهران ١٣٨٦، جلد ٢، ص ٧٨٤.