تفسير الأمثل
(١)
٢ ص
(٢)
٥ ص
(٣)
٥ ص
(٤)
٦ ص
(٥)
٨ ص
(٦)
٨ ص
(٧)
١٤ ص
(٨)
١٤ ص
(٩)
١٧ ص
(١٠)
١٧ ص
(١١)
٢٢ ص
(١٢)
٢٢ ص
(١٣)
٣٠ ص
(١٤)
٣٠ ص
(١٥)
٣٥ ص
(١٦)
٣٨ ص
(١٧)
٣٨ ص
(١٨)
٤٤ ص
(١٩)
٤٤ ص
(٢٠)
٤٥ ص
(٢١)
٤٥ ص
(٢٢)
٤٧ ص
(٢٣)
٤٧ ص
(٢٤)
٥١ ص
(٢٥)
٥١ ص
(٢٦)
٥٢ ص
(٢٧)
٥٤ ص
(٢٨)
٥٤ ص
(٢٩)
٥٦ ص
(٣٠)
٥٦ ص
(٣١)
٦٠ ص
(٣٢)
٦٠ ص
(٣٣)
٦٣ ص
(٣٤)
٦٣ ص
(٣٥)
٦٤ ص
(٣٦)
٦٥ ص
(٣٧)
٦٥ ص
(٣٨)
٦٩ ص
(٣٩)
٧١ ص
(٤٠)
٧١ ص
(٤١)
٧٧ ص
(٤٢)
٧٩ ص
(٤٣)
٧٩ ص
(٤٤)
٨٣ ص
(٤٥)
٨٥ ص
(٤٦)
٨٥ ص
(٤٧)
٨٦ ص
(٤٨)
٨٨ ص
(٤٩)
٨٨ ص
(٥٠)
٩٤ ص
(٥١)
٩٦ ص
(٥٢)
٩٦ ص
(٥٣)
١٠٠ ص
(٥٤)
١٠٠ ص
(٥٥)
١٠٥ ص
(٥٦)
١٠٥ ص
(٥٧)
١٠٦ ص
(٥٨)
١٠٨ ص
(٥٩)
١٠٨ ص
(٦٠)
١١٢ ص
(٦١)
١١٢ ص
(٦٢)
١١٧ ص
(٦٣)
١١٧ ص
(٦٤)
١٢٢ ص
(٦٥)
١٢٢ ص
(٦٦)
١٢٤ ص
(٦٧)
١٢٧ ص
(٦٨)
١٢٧ ص
(٦٩)
١٣١ ص
(٧٠)
١٣١ ص
(٧١)
١٣٢ ص
(٧٢)
١٣٣ ص
(٧٣)
١٣٣ ص
(٧٤)
١٤١ ص
(٧٥)
١٤١ ص
(٧٦)
١٤٦ ص
(٧٧)
١٤٦ ص
(٧٨)
١٤٦ ص
(٧٩)
١٤٨ ص
(٨٠)
١٤٨ ص
(٨١)
١٥١ ص
(٨٢)
١٥١ ص
(٨٣)
١٥٢ ص
(٨٤)
١٥٤ ص
(٨٥)
١٥٥ ص
(٨٦)
١٥٥ ص
(٨٧)
١٥٧ ص
(٨٨)
١٥٧ ص
(٨٩)
١٦٢ ص
(٩٠)
١٦٢ ص
(٩١)
١٦٦ ص
(٩٢)
١٦٦ ص
(٩٣)
١٧١ ص
(٩٤)
١٧٣ ص
(٩٥)
١٧٥ ص
(٩٦)
١٧٨ ص
(٩٧)
١٧٨ ص
(٩٨)
١٨٠ ص
(٩٩)
١٨٣ ص
(١٠٠)
١٨٣ ص
(١٠١)
١٨٧ ص
(١٠٢)
١٨٧ ص
(١٠٣)
١٨٨ ص
(١٠٤)
١٨٩ ص
(١٠٥)
١٩٠ ص
(١٠٦)
١٩٢ ص
(١٠٧)
١٩٤ ص
(١٠٨)
١٩٧ ص
(١٠٩)
١٩٧ ص
(١١٠)
٢٠٠ ص
(١١١)
٢٠٠ ص
(١١٢)
٢٠١ ص
(١١٣)
٢٠١ ص
(١١٤)
٢٠٢ ص
(١١٥)
٢٠٧ ص
(١١٦)
٢٠٧ ص
(١١٧)
٢١٤ ص
(١١٨)
٢١٤ ص
(١١٩)
٢١٦ ص
(١٢٠)
٢١٦ ص
(١٢١)
٢٢٣ ص
(١٢٢)
٢٢٣ ص
(١٢٣)
٢٢٨ ص
(١٢٤)
٢٢٨ ص
(١٢٥)
٢٣٤ ص
(١٢٦)
٢٣٤ ص
(١٢٧)
٢٣٧ ص
(١٢٨)
٢٣٧ ص
(١٢٩)
٢٤٥ ص
(١٣٠)
٢٤٥ ص
(١٣١)
٢٤٩ ص
(١٣٢)
٢٤٩ ص
(١٣٣)
٢٥٠ ص
(١٣٤)
٢٥٢ ص
(١٣٥)
٢٥٣ ص
(١٣٦)
٢٥٣ ص
(١٣٧)
٢٥٧ ص
(١٣٨)
٢٥٧ ص
(١٣٩)
٢٦١ ص
(١٤٠)
٢٦١ ص
(١٤١)
٢٦٥ ص
(١٤٢)
٢٦٥ ص
(١٤٣)
٢٦٨ ص
(١٤٤)
٢٦٨ ص
(١٤٥)
٢٧٣ ص
(١٤٦)
٢٧٣ ص
(١٤٧)
٢٧٤ ص
(١٤٨)
٢٧٥ ص
(١٤٩)
٢٧٧ ص
(١٥٠)
٢٧٧ ص
(١٥١)
٢٨١ ص
(١٥٢)
٢٨١ ص
(١٥٣)
٢٨٣ ص
(١٥٤)
٢٨٥ ص
(١٥٥)
٢٩٠ ص
(١٥٦)
٢٩٠ ص
(١٥٧)
٢٩٥ ص
(١٥٨)
٢٩٥ ص
(١٥٩)
٢٩٧ ص
(١٦٠)
٢٩٧ ص
(١٦١)
٢٩٨ ص
(١٦٢)
٣٠١ ص
(١٦٣)
٣٠٦ ص
(١٦٤)
٣٠٦ ص
(١٦٥)
٣١٢ ص
(١٦٦)
٣١٢ ص
(١٦٧)
٣١٧ ص
(١٦٨)
٣١٧ ص
(١٦٩)
٣٢٤ ص
(١٧٠)
٣٢٤ ص
(١٧١)
٣٢٧ ص
(١٧٢)
٣٣٠ ص
(١٧٣)
٣٣٠ ص
(١٧٤)
٣٣٤ ص
(١٧٥)
٣٣٤ ص
(١٧٦)
٣٣٨ ص
(١٧٧)
٣٤٣ ص
(١٧٨)
٣٤٣ ص
(١٧٩)
٣٤٤ ص
(١٨٠)
٣٤٦ ص
(١٨١)
٣٤٦ ص
(١٨٢)
٣٥٢ ص
(١٨٣)
٣٥٢ ص
(١٨٤)
٣٥٦ ص
(١٨٥)
٣٥٦ ص
(١٨٦)
٣٥٨ ص
(١٨٧)
٣٥٨ ص
(١٨٨)
٣٦١ ص
(١٨٩)
٣٦١ ص
(١٩٠)
٣٦٢ ص
(١٩١)
٣٦٧ ص
(١٩٢)
٣٦٧ ص
(١٩٣)
٣٧٢ ص
(١٩٤)
٣٧٢ ص
(١٩٥)
٣٧٤ ص
(١٩٦)
٣٧٥ ص
(١٩٧)
٣٧٥ ص
(١٩٨)
٣٧٧ ص
(١٩٩)
٣٧٧ ص
(٢٠٠)
٣٧٩ ص
(٢٠١)
٣٨٤ ص
(٢٠٢)
٣٨٤ ص
(٢٠٣)
٣٨٥ ص
(٢٠٤)
٣٨٩ ص
(٢٠٥)
٣٨٩ ص
(٢٠٦)
٣٩٢ ص
(٢٠٧)
٣٩٢ ص
(٢٠٨)
٣٩٦ ص
(٢٠٩)
٣٩٦ ص
(٢١٠)
٣٩٩ ص
(٢١١)
٤٠٣ ص
(٢١٢)
٤٠٣ ص
(٢١٣)
٤٠٩ ص
(٢١٤)
٤٠٩ ص
(٢١٥)
٤١٠ ص
(٢١٦)
٤١٢ ص
(٢١٧)
٤١٢ ص
(٢١٨)
٤١٧ ص
(٢١٩)
٤١٧ ص
(٢٢٠)
٤٢٣ ص
(٢٢١)
٤٢٣ ص
(٢٢٢)
٤٢٨ ص
(٢٢٣)
٤٢٨ ص
(٢٢٤)
٤٢٩ ص
(٢٢٥)
٤٣٠ ص
(٢٢٦)
٤٣١ ص
(٢٢٧)
٤٣٣ ص
(٢٢٨)
٤٣٣ ص
(٢٢٩)
٤٣٦ ص
(٢٣٠)
٤٤٢ ص
(٢٣١)
٤٤٤ ص
(٢٣٢)
٤٤٤ ص
(٢٣٣)
٤٤٨ ص
(٢٣٤)
٤٤٨ ص
(٢٣٥)
٤٥٠ ص
(٢٣٦)
٤٥٠ ص
(٢٣٧)
٤٥٧ ص
(٢٣٨)
٤٥٧ ص
(٢٣٩)
٤٥٨ ص
(٢٤٠)
٤٥٩ ص
(٢٤١)
٤٥٩ ص
(٢٤٢)
٤٦٥ ص
(٢٤٣)
٤٦٦ ص
(٢٤٤)
٤٦٦ ص
(٢٤٥)
٤٧٣ ص
(٢٤٦)
٤٧٣ ص
(٢٤٧)
٤٧٩ ص
(٢٤٨)
٤٧٩ ص
(٢٤٩)
٤٨٠ ص
(٢٥٠)
٤٨١ ص
(٢٥١)
٤٨٥ ص
(٢٥٢)
٤٨٥ ص
(٢٥٣)
٤٨٧ ص
(٢٥٤)
٤٩١ ص
(٢٥٥)
٤٩٢ ص
(٢٥٦)
٤٩٢ ص
(٢٥٧)
٤٩٥ ص
(٢٥٨)
٤٩٥ ص
(٢٥٩)
٥٠٠ ص
(٢٦٠)
٥٠٠ ص
(٢٦١)
٥٠٥ ص
(٢٦٢)
٥٠٥ ص
(٢٦٣)
٥٠٦ ص
(٢٦٤)
٥٠٩ ص
(٢٦٥)
٥١٢ ص
(٢٦٦)
٥١٦ ص
(٢٦٧)
٥١٦ ص
(٢٦٨)
٥١٧ ص
(٢٦٩)
٥٢٠ ص
(٢٧٠)
٥٢١ ص
(٢٧١)
٥٢٢ ص
(٢٧٢)
٥٢٣ ص
(٢٧٣)
٥٢٣ ص
(٢٧٤)
٥٢٧ ص
(٢٧٥)
٥٢٧ ص
(٢٧٦)
٥٢٨ ص
(٢٧٧)
٥٢٩ ص
(٢٧٨)
٥٣٣ ص
(٢٧٩)
٥٣٥ ص
(٢٨٠)
٥٣٥ ص
(٢٨١)
٥٣٨ ص
(٢٨٢)
٥٣٨ ص
(٢٨٣)
٥٣٩ ص
(٢٨٤)
٥٤٠ ص
(٢٨٥)
٥٤٠ ص
(٢٨٦)
٥٤٢ ص
(٢٨٧)
٥٤٢ ص
(٢٨٨)
٥٤٨ ص
(٢٨٩)
٥٤٨ ص
(٢٩٠)
٥٥٧ ص
(٢٩١)
٥٥٧ ص
(٢٩٢)
٥٦٠ ص
(٢٩٣)
٥٦٠ ص
(٢٩٤)
٥٦٤ ص
(٢٩٥)
٥٦٤ ص
(٢٩٦)
٥٧٠ ص
(٢٩٧)
٥٧٠ ص
(٢٩٨)
٥٧٠ ص
(٢٩٩)
٥٧٣ ص
(٣٠٠)
٥٧٣ ص
(٣٠١)
٥٧٥ ص
(٣٠٢)
٥٧٦ ص
(٣٠٣)
٥٧٦ ص
(٣٠٤)
٥٧٨ ص
(٣٠٥)
٥٧٩ ص
(٣٠٦)
٥٨٠ ص
(٣٠٧)
٥٨٢ ص
(٣٠٨)
٥٨٢ ص
(٣٠٩)
٥٨٣ ص
(٣١٠)
٥٨٥ ص
(٣١١)
٥٨٥ ص
(٣١٢)
٥٨٩ ص
(٣١٣)
٥٨٩ ص
(٣١٤)
٥٩٠ ص
(٣١٥)
٥٩١ ص
 
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص
٤٨٠ ص
٤٨١ ص
٤٨٢ ص
٤٨٣ ص
٤٨٤ ص
٤٨٥ ص
٤٨٦ ص
٤٨٧ ص
٤٨٨ ص
٤٨٩ ص
٤٩٠ ص
٤٩١ ص
٤٩٢ ص
٤٩٣ ص
٤٩٤ ص
٤٩٥ ص
٤٩٦ ص
٤٩٧ ص
٤٩٨ ص
٤٩٩ ص
٥٠٠ ص
٥٠١ ص
٥٠٢ ص
٥٠٣ ص
٥٠٤ ص
٥٠٥ ص
٥٠٦ ص
٥٠٧ ص
٥٠٨ ص
٥٠٩ ص
٥١٠ ص
٥١١ ص
٥١٢ ص
٥١٣ ص
٥١٤ ص
٥١٥ ص
٥١٦ ص
٥١٧ ص
٥١٨ ص
٥١٩ ص
٥٢٠ ص
٥٢١ ص
٥٢٢ ص
٥٢٣ ص
٥٢٤ ص
٥٢٥ ص
٥٢٦ ص
٥٢٧ ص
٥٢٨ ص
٥٢٩ ص
٥٣٠ ص
٥٣١ ص
٥٣٢ ص
٥٣٣ ص
٥٣٤ ص
٥٣٥ ص
٥٣٦ ص
٥٣٧ ص
٥٣٨ ص
٥٣٩ ص
٥٤٠ ص
٥٤١ ص
٥٤٢ ص
٥٤٣ ص
٥٤٤ ص
٥٤٥ ص
٥٤٦ ص
٥٤٧ ص
٥٤٨ ص
٥٤٩ ص
٥٥٠ ص
٥٥١ ص
٥٥٢ ص
٥٥٣ ص
٥٥٤ ص
٥٥٥ ص
٥٥٦ ص
٥٥٧ ص
٥٥٨ ص
٥٥٩ ص
٥٦٠ ص
٥٦١ ص
٥٦٢ ص
٥٦٣ ص
٥٦٤ ص
٥٦٥ ص
٥٦٦ ص
٥٦٧ ص
٥٦٨ ص
٥٦٩ ص
٥٧٠ ص
٥٧١ ص
٥٧٢ ص
٥٧٣ ص
٥٧٤ ص
٥٧٥ ص
٥٧٦ ص
٥٧٧ ص
٥٧٨ ص
٥٧٩ ص
٥٨٠ ص
٥٨١ ص
٥٨٢ ص
٥٨٣ ص
٥٨٤ ص
٥٨٥ ص
٥٨٦ ص
٥٨٧ ص
٥٨٨ ص
٥٨٩ ص
٥٩٠ ص
٥٩١ ص
٥٩٢ ص

تفسير الأمثل - مكارم الشيرازي، الشيخ ناصر - الصفحة ٣١٤

عالم الوجود، وألطاف الله ومواهبه على الخلق؟!

الطريف أنّ الآية تستخدم في الإشارة إلى المراحل الأربع الأولى تعبير «خلقكم» لأنّ ليس للإنسان أي دور فيها، حيث يتطور من التراب إلى النطفة ثمّ إلى العلقة فطفلا صغيراً من دون أن يكون له أي دور في هذه التحولات. لكن في المراحل الثلاث التي تلي الولادة، أي مرحلة الوصول إلى أقصى القوة الجسمية ثمّ مرحلة الشيب وانتهاء العمر، استخدمت الآية تعبير «لتبلغوا» و «لتكونوا» وفيها إشارة إلى كيان الإنسان الحرّ وفيها أيضاً ما يشير إلى الحقيقة التي تقول: إنّ نمو الإنسان ووجوده عبَر هذه المراحل الثلاث، وتقدمه باطّراد أو تأخره، يرتبط بشكل أو بآخر بحسن تدبير الإنسان أو سوء تدبير،، حيث يبلغ من الشيخوخة أو يموت مبكراً، وهذا يدل على مدى الدقّة في استخدام التعابير القرآنية الآنفة الذكر.

وسبق أن أشرنا إلى أنّ التعبير بـ «يتوفى» الذي يتضمن معنى الموت، لا يعني الفناء التام وفق المنطق القرآني، بل إنّ ملك الموت يمسك الروح ويقبضها بإذنه تعالى وبحسب الأجل الإلهي المحتوم، فتنقل الأرواح إلى عالم آخر ألا وهو عالم «البرزخ».

إن تكرار مفاد هذا التعبير في القرآن الكريم، يبيّن بوضوح نظرة الإسلام تجاه الموت، هذا المفهوم الذي يخرج عن نطاق الفهم المادي الضيق الذي يقرن الموت بالفناء والعدم، بينما الموت لا يعبِّر إلاّ عن انتقال الروح من هذا العالم إلى عال آخر هو عالم البقاء.

وقوله تعالى: (

ومنكم من يتوفى من قبل

) قد يكون إشارة إلى حصول الموت قبل مرحلة الشيخوخة، أو قد يعني الإشارة إلى المراحل السابقة بأجمعها; بمعنى أنّ الموت قد يصيب الإنسان قبل أن يبلغ إلى مرحلة من المراحل السابقة.

ومن الضروري أن نشير هنا إلى أنّ جميع المراحل، عدا المرحلة الأخيرة (أي بلوغ نهاية العمر وحلول الوفاة) قد عطفت بـ «ثم» وهي إشارة إلى السياق