به خدا سوگند كه (محققا) رسولانى را به سوى امت‌هاى پيش از تو فرستاديم شيطان براى آن‌ها كارهايشان را زينت داد پس همان شيطان امروز ولى آن‌ها است و براى آن‌ها است عذاب دردناك.

گفته شده است كه مراد از امت‌هاى گذشته، مردگان و هالكين هستند و ولى بودن شيطان براى آن‌ها اين است كه آن‌ها در برزخ از دوستان شيطان مى‌باشند[١] و در همين برزخ عذاب دردناكى دارند.

ولى اگر مراد از امت‌ها يهود و نصارى و غيره باشند و معناى ولايت شيطان متابعت امروزى پيروان اين امت‌ها از او باشد آيه از محل بحث خارج مى‌گردد و عذاب دردناك حسب الظاهر مربوط به قيامت مى‌شود.

٨- قالُوا رَبَّنا أَمَتَّنَا اثْنَتَيْنِ وَ أَحْيَيْتَنَا اثْنَتَيْنِ فَاعْتَرَفْنا بِذُنُوبِنا فَهَلْ إِلى‌ خُرُوجٍ مِنْ سَبِيلٍ‌ (١١ مؤمن/ غافر).

(كفار) گفتند پروردگارا ما را دو مرتبه ميراندى و در دو مرتبه زنده فرمودى پس اعتراف كرديم به گناهان خود آيا به سوى بيرون رفتن (از عذاب) راهى است.

به گفته جمعى مراد از دوبار زنده ميراندن يكى بعد از زندگى دنيا و ديگرى پس از زنده شدن در قبر است در غير اين دو صورت فرض دو ميراندن ميسور نيست.

و مراد از دوبار زنده نمودن يكى زندگى برزخ و ديگرى قيامت است.

[١] . بايد گفت شيطان سرپرست آنان است.