فوايد دمشقيه - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٦ - مطلب اول جهان بينى قرآنى
كُلَّ شَيْءٍ. (فصلت ٢١- ٢٠) تا اين كه دشمنان خدا آتش (جهنم) را آمدند شهادت داد عليه آنان گوش و چشمان[١] و پوستهايشان به آنچه كه در دنيا مىكردند. (دشمنان خدا) به پوستهاى تن خود گفتند كه چرا عليه ما شهادت مىدهيد؟ پوستهاى تن (دشمنان خدا) گفتند:
- خدايى كه هر چيز را به نطق آورده است ما را به نطق آورده است.
سوم: وَ يُسَبِّحُ الرَّعْدُ بِحَمْدِهِ (رعد ١٣) رعد حمد و تسبيح خدا را مىنمايد.
چهارم: إِنَّا سَخَّرْنَا الْجِبالَ مَعَهُ يُسَبِّحْنَ بِالْعَشِيِّ وَ الْإِشْراقِ. (ص ١٨) كوهها را مسخر كرديم با دود (كوهها تسبيح مىكنند خدا را) صبح و شام[٢].
پنجم: الْيَوْمَ نَخْتِمُ عَلى أَفْواهِهِمْ وَ تُكَلِّمُنا أَيْدِيهِمْ وَ تَشْهَدُ أَرْجُلُهُمْ (يس ٦٥) امروز دهانهاى آنها را مىبنديم و دستهايشان با ما صحبت مىكنند و پاهايشان شهادت مىدهند.
ششم: وَ النَّجْمُ وَ الشَّجَرُ يَسْجُدانِ (الرحمن ٦) ستاره (يا گياه بىساق) و درخت خدا را سجده مىكنند.
هفتم: أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يُسَبِّحُ لَهُ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ الطَّيْرُ صَافَّاتٍ كُلٌّ قَدْ عَلِمَ صَلاتَهُ وَ تَسْبِيحَهُ وَ اللَّهُ عَلِيمٌ بِما يَفْعَلُونَ (نور ٤١) آيا نمىبينيد كه براى خدا تسبيح مىكنند كسانى كه در آسمانها و زميناند و پرندگان در حالى كه صف
[١] . مراد از سمع و ابصار ممكن است كه چشم و گوشها باشد كه در متن ذكر شد و ممكن است قوه شنيدن و قواى ديدن باشد نه نفس اعضاء( دقت كنيد).
[٢] . در آيه ديگر با كوهها پرندگان نيز ذكر شده است.