فوايد دمشقيه - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٣٦ - فصل چهارم سبب علو انسان

علاوتا صفات اخلاقى و ملكات نفسى خوب و بد تابع يك سلسله اعمال مكررى مى‌باشد و وجود قبلى ندارد و به تعبير ديگر تأثير اخلاق و اعمال در يكدگير به اعتبار مراتب آن‌ها مى‌باشد پس بر اين اساس سبب مقام بلند و ارزشمندى انسان همان استعداد روحى و آمادگى كامل علمى او مى‌باشد كه گوى سبقت را بدين سبب از ملائكه ربوده است و آيه‌اى كه در آخر فصل گذشته از سوره رحمن نقل كرديم عظمت استعداد علمى و فكرى و بى‌نظير جن و انس را به خوبى آشكار مى‌سازد.

تعمق در آيات سوره بقره كه خداوند مقام خلافت خود را به آدم عطا مى‌فرمايد و سؤال و يا ايرادى كه ملائكه بر اين موضوع بيان مى‌داند و تعليم اسما به آدم و بى‌جواب ماندن ملائكه اين مطلب را به وضوح بيان مى‌دارد كه علت خلافت انسان در زمين، از استعداد سرشار اوست و لذا ما امروز مى‌بينيم كه نوع انسان چه شاهكارى‌هايى را انجام داده است به‌