عدالت صحابه در پرتو قرآن، سنت و تاريخ - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٧٤ - فصل اول آيات قرآن در مدح صحابه

يعنى مسجد الاقصى و كعبه، نماز خوانده‌اند. برخى سابقين را كسانى مى‌دانند كه در بيعت رضوان و صلح حديبيه با پيامبر صلّى اللّه عليه و اله بيعت كرده‌اند كه اين ديدگاه بسيار محال به نظر مى‌رسد. برخى نيز گفته‌اند تنها اهل بدر سابقين هستند و بس و برخى از كسانى ياد مى‌كنند كه قبل از هجرت، اسلام آورده‌اند.[١]

برخى مفسران گفته‌اند: «السابقون الاولون» كسانى‌اند كه اساس دين را پايه‌گذارى كردند و پايه‌هاى اسلام را قبل از ظاهر و علنى شدن آن استوار ساختند. گروه مهاجران باايمان، صبر بر شكنجه‌ها و با از دست دادن خانه و اموال و ترك خانواده، به حبشه و مدينه هجرت كردند و گروه انصار با ايمان به خدا و يارى پيامبر صلّى اللّه عليه و اله و پناه دادن به مهاجران در زمره «السابقون الاولون» شمرده مى‌شوند. هم‌چنين «السابقون الاولون» بر كسانى اطلاق مى‌شود كه پيش از هجرت ايمان آوردند و قبل از غزوه بدر كه سرآغاز پيروزى اسلام بر كفر است به مدينه هجرت كردند و نيز كسانى را شامل مى‌شود كه در مدينه ايمان آوردند و پيامبر را پناه دادند و به يارى آن حضرت شتافتند.

به باور نگارنده، اين گفته به حقيقت نزديك‌تر است؛ زيرا با اندكى تأمل مى‌توان دريافت كه آيه اول‌ وَ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْ بَعْدُ نيز اين گفته را تأييد مى‌كند؛

ه) درجات مهاجران نيز متفاوت است؛ زيرا در آيه پنج و شش سوره انفال مى‌خوانيم:

إِنَّ فَرِيقاً مِنَ الْمُؤْمِنِينَ لَكارِهُونَ* يُجادِلُونَكَ فِي الْحَقِّ بَعْدَ ما تَبَيَّنَ كَأَنَّما يُساقُونَ إِلَى الْمَوْتِ وَ هُمْ يَنْظُرُونَ‌؛[٢]

[همان‌گونه كه پروردگارت تو را از خانه‌ات به حق بيرون آورد] و حال آن‌كه‌

[١] . ر. ك: ابن عبد البر، الاستيعاب فى معرفة الاصحاب، ج ١، ص ١.

[٢] . انفال، آيه ٥- ٦.