تام و بیان صدق اقوال و افعال نبی مکرم اسلام٦ دانسته و به تأکید و تبیین آن پرداخته‌اند و در جواب امثال «ذهبی» این حقیقت را گوشزد نموده‌اند؛ چنان که امام صاق٧ در جواب سائلی این گونه می‌فرمایند:

علي، عن محمد بن عيسی، عن يونس، عن قتيبة قال: سأل رجل أبا عبد الله٧ عن مسألة فأجابه فيها، فقال الرجل: أ رأيت إن كان كذا و كذا ما يكون القول فيها؟ فقال له: مه ما أجبتك فيه من شئ فهو عن رسول الله٦ لسنا من «أ رأيت» في شئ؛[١]

... ساکت باش آنچه به تو جواب گفتم [تماماً] از رسول خدا٦ بود. ما [أهل بیت] از کسانی نیستیم که نظرات شخصی خود را در مسائل داخل می‌کنند.

و چنان که در حدیثی هشام بن سالم، حماد بن عثمان و برخی دیگر از امام صادق٧ شنیده و نقل کرده‌اند، امام٧ فرموده‌اند:

علی بن محمد، عن سهل بن زیاد، عن أحمد بن محمد، عن عمر بن عبد العزیز، عن هشام بن سالم و حماد بن عثمان و غیره قالوا: سمعنا أبا عبد الله٧ یقول: حدیثی حدیث أبی، و حدیث أبی حدیث جدی، و حدیث جدی حدیث الحسین، و حدیث الحسین حدیث الحسن، و حدیث الحسن حدیث أمیر المؤمنین٧ و حدیث أمیر المؤمنین، حدیث رسول الله٦ و حدیث رسول الله قول الله عز وجل.[٢]

اگر چه کج سلیقگی‌های رایج در میان برخی اندیشمندان و ناقدان، اسباب بعید نمایاندن این تصور و نادیده انگاری این مجموعه عظیم در مسیر سلیم اندیشه اسلامی شده است، اما حقیقت این است که وجود و تکاثر نصوص همخوان در چنین فضایی، اصل اساسی و محوری منابع حدیثی است، مگر در مواردی که دخالت شرایط سیاسی و حاکمیت‌های جائر در تدوین برخی منابع حدیثی نقش اختلاف افکنانه و تحریف‌گونه خود را نمایان می‌سازد.

بررسی و نقد کارهای صورت گرفته

با وجود اهمیت غیر قابل انکار چنین مباحثی، متأسفانه کارهای اندکی در

[١]. میزان الاعتدال، ج٣، ص١٠٨-١١٠؛ لسان المیزان، ج٤، ص١٨٨-١٩٠؛ ر.ک: الهجوم علی بیت فاطمه، ص١٦٠؛ الغدیر، ج٧، ص١٧٠.

[٢]. الهجوم علی بیت فاطمه، ص١٦٠. نویسنده این مقاله به کتاب السنن سعید بن منصور دست نیافت. از این رو به منبع واسطه آدرس داده شد. ظاهرا تا کنون همه آن چاپ نشده است.