چهار صحابی مشهور، یعنی ابوسعید خدری،[١] ابوهریره،[٢] عبدالله بن عمر[٣] و عبدالله بن مسعود[٤] در منابع متعدد و معتبر حدیثی اهل تسنن نقل شده است و به لحاظ وجود حدیث در کتاب صحیح البخاری و صحیح مسلم نزد اهل تسنن صحیح تلقی می‌شود، و به لحاظ متن تمامی نقل‌ها یک مضمون را و با عبارت‌هایی شبیه به هم گزارش کرده‌اند؛ برای نمونه بخاری در یک گزارش حدیث را چنین نقل کرده است:

أبو سعید الخدری عن النبیˆ أنه قال ألیس شهادة المرأة مثل نصف شهادة الرجل قلنا بلی قال فذلک من نقصان عقلها؛[٥]

ابوسعید خدری به نقل از پیامبر گفت: آیا شهادت یک زن برابر نصف شهادت مرد نیست، گفتیم : چنین است، فرمود: این به خاطر نقصان عقل اوست.

احادیث شیعی

روایات دال بر کاستی عقل زنان در منابع حدیثی بسیار معتبر شیعه مانند الکافی، من لایحضره الفقیه و نهج البلاغه و یا با اعتبار کمتر، چون کشف المحجه و المسترشد گزارش شده است، مجموع این روایات به هشت گزارش اصلی منتهی می‌شود؛ سه حدیث نبوی و پنج حدیث علوی.

از سایر ائمه حدیثی در زمینه کاستی عقل زنان به دست نیامد، و در مواردی از احادیث نبوی[٦] و یا احادیث علوی[٧] امام باقر و امام صادق٨ نقش راوی را دارند، تنها محدّث نوری حدیثی را از کتابی به نام تحفة الاخوان نقل می‌کند، در این گزارش حدیث از ابن عباس و راوی آن امام صادق٧ است.[٨]

[١]. ر.ک: احزاب، ٣٥.

[٢]. ر.ک: سوره نحل، آیۀ ٩٧؛ سورۀ نساء، آیه ١٢٤؛ سوره غافر، آیۀ ٤٠.

[٣]. ر.ک: سوره حدید، آیه ١٢.

[٤]. ر.ک: «تفاوت‌های بیولوژیک زن و مرد»، سید هادی حسینی، کتاب نقد، ش ١٧، ص٢٢٠ - ٢٥٩ و نیز زن در قرآن، ص٥٥.

[٥]. ر.ک: نظام حقوق زن در اسلام، ص٢١٣ ـ ٢٢١.

[٦]. ر.ک: زن در قرآن، ص٤٧ ـ ٥٨.

[٧]. ر.ک: زن در قرآن، ص٥٣ ـ ٥٤.

[٨]. نشانی‌ها در پاورقی‌های بعدی موجود است.