علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٢٠٩ - واکاوی متون مشترک حدیثی در منابع فریقین
دو باب میپردازیم.
نکات مهم در اين تحقيق
با توجه به این که از یک سو برخی موضوعات موضوعات عام و کلی محسوب میشود و در مقابل، برخی موضوعات شامل فروعات جزئی است، و از سوی دیگر، برخی ابواب و مفاهیم موجود در آنها مورد اتفاق فریقین است و برخی از موارد مباحث اختلافی و فروعات مورد بحث در میان فریقین را در بر دارد، در این تحقیق موردی هر دو نکته را مورد اهتمام قرار دادهایم؛ چنان که از یک جهت باب فرایض خمس _ که کلیترین مباحث را در بر دارد _ انتخاب شده و از جهت دیگر، بحث بلوغ _ که هم ناظر به فروعات جزئی است و هم از مباحث مورد اختلاف شیعه و أهل سنت است _ در نظر گرفته شده است.
اما نتیجه این مقایسه و تحقیق موردی را میتوان این گونه گزارش نمود:
در باب اول از مجموعه ابواب مقدمة العبادات[١] _ که به تبیین فرایض اساسی و شاخصهای پایهای دین مبین اسلام میپردازد _ صاحب وسائل ٣٩ روایت جمع آوری نموده است. در این مجموعه بر اساس شکل توزیع مفاهیم در میان نصوص میتوان گفت محورهای اصلی مورد تأکید شامل: صلاة، صوم، زکاة، حج، جهاد و ولایة است و محورهای فرعی آن شامل: شهادتین _ که بخشی از مبحث ولایة محسوب میگردد _ ، امر به معروف و نهی از منکر _ که زیر مجموعه جهاد قرار میگیرد _ ، صدقه _ که زیر مجموعه زکات قرار میگیرد _ ، جماعة _ که در حقیقت، بیان کننده روحیه و نوع گرایش در فرایض الهی است _ و طاعة _ که بیان کننده ضرورت التزام به این مجموعه است _ .
با بررسی متون اهل سنت و قرار دادن هر دو مجموعه در یک فضای مشترک و تبیین نقاط افتراق میتوان نتایج ذیل را استفاده نمود
_ اول آن که از مجموعه ٣٩ روایت وسائل تنها ده روایت در محدوده نصوص مشترک قرار نمیگیرد[٢] که این موارد نیز مغایرت و مخالفت اساسی با باقی متون ندارد و میتواند به
[١]. سنن الترمذی، ج٤، ص١٩٥، ح٢٩٣٨؛ سنن أبی داود، ج١، ص٤٨٢، ح٢١٧٤ نحوه؛ سنن النسائی، ج٨، ص١٥١؛ سنن البیهقی، ج٧، ص١٩٤.
[٢]. سنن الترمذی، ج٤، ص١٩٥، ح٢٩٤٠؛ المعجم الکبیر، ج١٨، ص١٤٧.