بر پایه توجه به این مهم و تبیین صحیح مفهوم متن مشترک می‌توان گفت که برای دستیابی به اشتراکات متنی که نشأت گرفته از مصدری واحد، یعنی نبی مکرم اسلام٦ است، باید در دایره متون توسعه آشکاری قایل شد تا از گستردگی و شمول نتایج به دست آمده اطمینان حاصل شود. و این توسعه ناظر به افزودن اقوال و آثار صحابه در مجموعه متون مشترک و بررسی آن در ضمن این مجموعه خواهد بود که برای تأمین مقصود امری ضروری به نظر می‌رسد.

با توجه به این مطلب نصوص مشترک را در دو دو مرتبه می‌توان سازماندهی نمود:

الف: احادیث شامل: کلمات نبی مکرم اسلام٦ و ائمه اطهار:.

ب: آثار شامل: اقوال و نظرات صحابه و تابعین.

حال اگر ما این تبیین را در مفهوم متون مشترک که مبتنی بر توسعه در دایره شمول آن است بپذیریم، تعریف ما از متن حدیث یا متن مشترک حدیثی در این مقاله با معنایی که شهید ثانی در تعریف حدیث ارائه کرده است،[٥] یعنی معنایی اعم از حدیث، خبر و اثر، همخوانی تام خواهد داشت.[٦]

[١]. منهاج السنه النبویه، ج٨، ص٢٨٩-٢٩١.

[٢] پژوهشگر پژوهشکده علوم و معارف حدیث.

[٣]. البته تذکر این نکته لازم است که این مقاله به دنبال اثبات بی پایه بودن این نوع اندیشه‌ها و توهمی بودن بسیاری از پیش فرض‌های موجب اختلاف است و مستندات آن در صفحات بعد تبیین می‌گردد.

[٤]. موارد آن بسیار زیاد است، اما به عنوان نمونه ر.ک: رجال النجاشی، ص١٤٦: «حبیش بن مبشر أخو جعفر بن مبشر أبو عبد الله کان من أصحابنا، و روی من أحادیث العامة فأکثر»؛ الفهرست للطوسی، ص٢٥٦، شماره ٧٧٩ ـ ٣: «وهب بن وهب، أبو البختری، عامی المذهب، ضعیف»؛ رجال ابن الغضائری، ص١٠٠، شماره ١٥١ ـ ١: «وهب بن وهب بن عبد الله بن زمعة بن الأسود بن المطلب بن عبد العزی، أبو البختری، القاضی. کذاب، عامی»؛ خلاصة الأقوال، ص٣٢٤، شماره ٢٤: «أحمد بن عبد الله الأصفهانی الحافظ أبو نعیم _ بالنون المضمومة. قال شیخنا محمد بن علی بن شهرآشوب انه عامی» و ص٣٦٥، شماره ١١: «علی بن محمد المدائنی، عامی المذهب»...

[٥]. سیر أعلام النبلاء، ج٤، ص٤٠١.

[٦]. در میان متون اهل سنت نصوص بسیاری وجود دارد که به عنوان قول صحابی نقل شده است، اما همان متن از همان راوی در منابع ایشان به نقل از پیامبر اکرم٦ وارد شده است. این امر گواه صدقی برای این مدعا محسوب می‌گردد؛ به عنوان نمونه در سنن دار قطنی، ج١، ص٧٦، ح٢٣١ و ح٢٣٩؛ سنن البیهقی، ج١، ص١١ - ١٢ متنی از ابن عباس به نقل از پیامبر اکرم٦ آمده که فرموده‌اند: النبیذ وضوء لمن لم یجد الماء. همین متن در سنن دارقطنی در حدیث ٢٣٨ بدون استناد به پیامبر اکرم٦ و به نقل از ابن عباس آمده است. از همین دست است، روایت: ان الماء لا ینجسه شئ و...