علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٤٢ - پژوهشی در بارۀ نامههای دعوت حضرت رسول

اسلام٦ را به روی جهانیان باز خواهد نمود که می‌تواند راه گشایی برای همه عصرها و نسل‌ها باشد.

این مقاله پس از ارائه گزارشی اجمالی از نامه‌ها، به تحلیل و ارزیابی آنها پرداخته، به سؤال‌های زیر پاسخ خواهیم گفت:

سؤال اول: چه رابطه‌ای است بین اقتدار روز افزون سیاسی و اجتماعی پیامبر گرامی٦ با فراوانی نامه‌های دعوت و ادبیات به کار گرفته شده در آن نامه‌ها؟

سؤال دوم: در نامه‌های دعوت پیامبر گرامی٦ کدام مفاهیم از اولویت ویژه‌ای برخوردار هستند؟

گزارش اجمالی نامه‌ها

نامه‌های دعوت پیامبر اسلام در یک نگرش کلی

در این بخش، مجموعۀ نامه‌های دعوت پیامبر٦ _ که حدود بیست نامه است _ مورد بررسی قرار می‌گیرد.

البته شایان ذکر است که به طور یقین نامه‌های دعوت پیامبر گرامی اسلام٦ با توجه به این‌ که ایشان پیغمبر مرسل بوده‌اند و مسئولیت هدایت همه‌ انسان‌ها را به عهده داشته‌اند، بیش از موارد یافته شده در این نوشته‌هاست؛ اما چنان‌که یادآور شدیم، فقط بیست نامه از مجموع نامه‌های آن حضرت، به پادشاهان و امرای آن روزگار، یافت گردیده است. از این تعداد نامه، نامه‌ای مربوط به زمان قبل از هجرت پیامبر٦ به مدینه و نوزده نامۀ دیگر مربوط به زمان بعد از هجرت آن حضرت است.

مجموعه نامه‌هایی که پیامبراسلام٦ برای پادشاهان و سران قبایل عرب جهت دعوت آنان به اسلام، نوشته بودند، به قرار زیر است:

١. شش نامه‌ به پادشاهان بزرگ نوشته شده بود.

٢. هفت نامه‌، مربوط بود به حکام و زمامدارانی که از اهمیت کمتری برخوردار بودند.

٣. دو نامه، به اسقف‌ها و زعمای دینی صاحب نفوذ مسیحی نوشته شده بود.

٤. یک نامه به مجوس اهل هجر.

٥. دو نامه، پاسخ پیامبر٦ بود به نامه‌های اندیشمندانی که از ایشان در مورد حقایق اسلام، سؤال‌هایی کرده بودند.

٦. دو نامه، نیز هشدار به کسانی بود که علیه اسلام و مسلمانان توطئه کرده بودند.