آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢١٦ - آهنگ آیات

آهنگ آیات

مقدمتاً مطلبی را عرض کنم و شاید به آن توجه کرده باشید و آن اینکه بعضی از سورههای قرآن از نظر آهنگ مختلف است. به کوتاهی و بلندی سوره هم چندان مربوط نیست و حتی به کوتاهی آیه هم خیلی ارتباط ندارد. آهنگهای آیات شریفه قرآن مختلف است و این اختلاف آهنگها بستگی دارد به محتوا و مضمون. مثلًا آهنگ سوره حمد که حالتش فقط حالت عبادت و مناجات با خداوند و انقطاع بنده با خداست آهنگ مخصوصی است، خیلی نرم و ملایم، خیلی خاضعانه و عابدانه:

«الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمینَ. الرَّحْمنِ الرَّحیمِ. مالِک یوْمِ الدِّینِ. ایاک نَعْبُدُ وَ ایاک نَسْتَعینُ. اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقیمَ ...». حتی سوره توحید هم که سوره بسیار کوتاهی است و آیاتش گاهی دو یا سه کلمه است باز چون فقط ثنای خداوند است آهنگ آن همان آهنگ نرم و ملایم است: «قُلْ هُوَ اللَّهُ احَدٌ. اللَّهُ الصَّمَدُ. لَمْ یلِدْ وَ لَمْ یولَدْ. وَ لَمْ یکنْ لَهُ کفُواً احَدٌ».

ولی گاهی یک آیه مثلًا میخواهد یک حکم شرعی کلّی فقهی را بیان کند، آن خیلی به اصطلاح سادهتر [است] و اغلبْ آیاتِ خیلی طولانی آیاتی است که بیان یک سلسله احکام میکند یعنی یک ماده قانونی را بیان میکند؛ آن باز لحن و آهنگ دیگری دارد: «یا ایهَا الَّذینَ