آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٦٥ - لغت ابرام

و رشتههای نازک را با یکدیگر بافتن و محکم کردن، یک چنین کارهایی هم کردهاند. مفسرین گفتهاند- و درست گفتهاند- مقصود این است که اینها یک سلسله نقشهها و مکرها و کیدهایی هم برای مبارزه با پیغمبر و قرآن به کار بردند. مسئله تنها این نیست که [حق] را دوست ندارند؛ نه، مینشینند دور همدیگر، فعالیت میکنند، نقشه میکشند، تجهیزات جمع میکنند، پول جمع میکنند، افراد جمع میکنند، هزار کار میکنند.

پس تنها مسئله کراهت نیست، ابرامی هم اینجا هست. قرآن هم فوراً تهدید میکند:

«فَانّا مُبْرِمونَ» آنها اگر بلد هستند ما که خدا هستیم بالاترش را بلد هستیم. در قرآن این منطق آمده است که «وَ مَکروا مَکراً وَ مَکرْنا مَکراً» [١] آنها مکری به کار بردند، ما هم مکری به کار بردیم و مکر آنها را از بین بردیم. قرآن که تعبیر «مکر» میکند، چون همین طور که آنها از راه پنهان وارد میشوند، از یک راه پنهان هم میخورند. در آن تعبیر آمده است: «وَمَکروا وَ مَکرَ اللَّهُ وَاللَّهُ خَیرُالْماکرین» [٢] چون همین طور که آنها از راه مخفی وارد میشوند، خدا از راه مخفیتر نقشه آنها را نقش بر آب میکند. این است که در یک آیه دیگر دارد که «فَالَّذینَ کفَروا هُمُ الْمَکیدونَ» [٣].

به هر حال این مطلب به عبارتهای مختلف در قرآن آمده: با خدا که نمیشود مکر کرد، خدا را که نمیشود فریب داد! در اول سوره بقره راجع به منافقین داریم که «یخادِعونَ اللَّهَ وَالَّذینَ امَنوا وَما یخْدَعونَ الّا انْفُسَهُمْ وَ ما یشْعُرونَ» [٤]. اول کلمه «مخادعه» میآورد، آنجا در مقامْ برآمدن است: منافقین در مقام فریب خدا و مؤمنین برمیآیند و نمیدانند که اینها

[١]. نمل/ ٥٠.

[٢]. آل عمران/ ٥٤.

[٣]. طور/ ٤٢.

[٤]. بقره/ ٩.