آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٧٤ - مفهوم آیه اگر به شکل برهان باشد

فرزند داشته باشد من خودش را انکار دارم، یعنی خدایی خدا با فرزند داشتن جور درنمیآید. این است که قرآن این امر را جزء اوصاف الهی ذکر میکند. همینطور که نمیتواند خدا، خدا باشد و نیازمند باشد؛ محال است خدا، خدا باشد و جسم باشد؛ محال است خدا، خدا باشد و جاهل باشد؛ محال است خدا، خدا باشد و عاجز و ناتوان باشد؛ همین طور محال است خدا، خدا باشد و صاحب فرزند باشد. در سوره [اخلاص] میخوانیم: «قُلْ هُوَاللَّهُ احَدٌ. اللَّهُ الصَّمَدُ. لَمْ یلِدْ وَ لَمْ یولَدْ. وَلَمْ یکنْ لَهُ کفُواً احَدٌ». فرق میان «خلق» و «ایلاد» (یعنی فرزند آوردن) چیست؟ خدا خالق جهان است ولی مولِد و زاینده جهان نیست. زایش این است که از زاینده شیئی جدا میشود و بعد بزرگ میشود و پرورش پیدا میکند؛ یعنی «زاییده شده» چیزی و جزئی از وجود زاینده است، از وجود او بیرون میآید.

پدر واقعاً زاینده فرزند است، چون نطفه از وجود او زایش میکند. مادر واقعاً زاینده فرزند است چون فرزند از وجود او زایش میکند، خارج میشود، و در نتیجه پدر و مادر مجرای فرزند هستند. ولی خالق، مبدع و ابتکار کننده است یعنی با اراده خودش مخلوق را انشاء میکند نه اینکه مخلوق را از وجود خودش بیرون میریزد. آن، تخم گذاری است. اگر ما فکر کنیم که خالق مخلوق را از خودش بیرون میریزد درواقع قائل به تخمگذاری خالق شدهایم! خالق، خلقت را ابداع کرده است یعنی با اراده خودش مخلوق را انشاء میکند، خلق میکند، ابتکار میکند. این است که خداوند در قرآن توصیف میشود به خالق سماوات و ارضین و خالق همه چیز:

«قُلِ اللَّهُ خالِقُ کلِّ شَیءٍ» [١] ولی گفته نمیشود والد چیزی؛ خدا والد هیچ موجودی نیست.

[١]. رعد/ ١٦.