آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٤٧ - درخت زقّوم

یک سلسله شیطانهای دیگر و اخلاق فاسده دیگر میشود، یعنی رئوس شیاطین و سرهای شیاطین؛ درواقع شیاطین بزرگ در اینجا میرویند و از اینها شیطانهایی و از این شیطانها شیطانهایی و قرینهایی. این است که اینجا میفرماید:

«انَّ شَجَرَتَ الزَّقّومِ.طَعامُ الْاثیمِ». البته مفسرین میگویند اینجا یک «مِنْ» در تقدیر است: «انَّ مِنْ شَجَرَةِ الزَّقّومِ طَعامُ الْاثیمِ» غذای این گنهکار از درخت زقّوم است، ولی به حکم اینکه خود درخت زقّوم هم از اول به صورت غذا به وجود آمده بعید نیست که علت اینکه قرآن «مِنْ» را انداخته و گفته «انَّ شَجَرَتَ الزَّقّومِ.طَعامُ الْاثیمِ» این است که گذشته از اینکه میوههای این درخت غذاهای اینها در آنجاست، خود این درخت هم به صورت تغذّی به وجود آمده. حالا به این جهت کار نداریم.

«انَّ شَجَرَتَ الزَّقّومِ.طَعامُ الْاثیمِ» غذای این گنهکاران از این درخت زقّوم است. در سوره واقعه این طور خواندیم: «ثُمَّ انَّکمْ ایهَا الضّالّون الْمُکذِّبونَ.لَاکلونَ مِنْ شَجَرٍ مِنْ زَقّومٍ.فَمالِؤُنَ مِنْهَا الْبُطونَ» [١]. مگر در دنیا همین طور نیست؟ در دنیا وقتی انسان از درخت خبیث اخلاق خودش میوه میچیند، در اعمال کثیف فاسد خودش به یکیدو تا قناعت نمیکند، تکرار و تکرار، که خودش را پر میکند؛ یک نوع گرسنگی و جوعی نسبت به اعمال فاسد پیدا میکند. آنجا هم این طور است. «انَّ شَجَرَتَ الزَّقّومِ.طَعامُ الْاثیمِ» درخت زقّوم- یا از درخت زقّوم- غذای گنهکار است، یعنی از همان میوههایی که در دنیا کاشته است، در واقع از میوههای وجود خودش، در آنجا میخورد. «کالْمُهْلِ یغْلی فِی الْبُطون». اثرش را بیان میکند: بعد از خوردن، در شکم مانند فلز گداخته میجوشد

[١]. واقعه/ ٥١- ٥٣.