پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٨

همان‌گونه كه ملاحظه مى‌كنيد امام عليه السلام با جمع‌بندى آيات‌ «كفر» و «شرك» يك نظر كلى بر اين دو موضوع افكنده، و روشن مى‌سازد كه اين دو واژه، مفهوم وسيع و گسترده‌اى دارند، «كفر» هرگونه پوشانيدن حق را شامل مى‌شود، خواه در مسأله اعتقادات باشد يا در عمل يا در زمينه مواهب الهى و «شرك» هرگونه همتا قرار دادن براى خداوند را در بر مى‌گيرد خواه در مسائل اعتقادى باشد يا عملى يا اطاعت از قوانين، و مانند آن چهره زيباى تفسير موضوعى در كلمات امام عليه السلام از دو نمونه فوق به خوبى روشن مى‌شود كه چه اثرى در وسعت بينش انسان و فهم عميق آيات قرآن مى‌بخشد.

نمونه جالب ديگر همان چيزى است كه در حديث معروف موسى بن جعفر عليه السلام براى «هشام بن حكم» بيان شده است:

امام عليه السلام در بخشى از اين حديث، براى اثبات مقام عقل و خرد آيات مربوط به‌ «اولو الالباب» را در قرآن جمع‌آورى فرموده، و به هشام مى‌گويد:

ببين خداوند چگونه اولوالالباب (خردمندان و صاحبان مغز) را به بهترين وجهى ياد كرده، و بر قامت آنها بهترين لباس را پوشانيده است، سپس هفت آيه از قرآن مجيد را كه از اهميّت مقام اولوالالباب سخن مى‌گويد در كنار هم ارائه مى‌دهد (آيات، بقره- ٢٦٩، آل عمران- ٧، آل عمران- ١٩٠، زمر- ٩، ص- ٢٩، مؤمن- ٥٤) [١]

جمع‌بندى آيات فوق و ملاحظه آنها در كنار هم بينش عميقى به انسان در مورد فهم معناى «اولوالالباب» و مقام و موقعيت آنها مى‌دهد، و اين كارى است كه فقط از تفسير موضوعى ساخته است.

اينها نمونه‌هايى بود از شكوفه‌هاى تفسير موضوعى در كلمات پيشوايان بزرگ اسلام پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم و ائمه هدى عليهم السلام و نمونه‌هاى متعدد ديگرى نيز وجود دارد كه براى پرهيز از طولانى شدن بحث از ذكر آنها خوددارى مى‌كنيم.

[١]. اصول كافى جلد ١، صفحه ١٥ (كتاب العقل و الجهل).