ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٨١ - تفسير

(لا يَقُومُونَ إِلَّا كَما يَقُومُ الَّذِي يَتَخَبَّطُهُ الشَّيْطانُ مِنَ الْمَسِ‌)»- و اذا هم بسبيل آل فرعون و بلند نمى‌شوند مگر مانند كسانى كه در اثر تصرفات شيطان ديوانه شده‌اند و آنان مانند آل فرعون صبح و شب در آتش قرار مى‌گيرند مى‌گويند خدايا قيامت كى برپا خواهد شد؟

اين آيه تهديد كسانى است كه ربا مى‌گيرند اگر چه آن را نخورند و از آنجا كه بزرگترين نتيجه و اثر مال، خوردن آن است لذا خداوند آن را بعنوان اشاره بتمام استفاده‌هائى كه از راه ربا بدست مى‌آيد ذكر كرده است چنان كه جاى ديگر مى‌فرمايد(وَ لا تَأْكُلُوا أَمْوالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْباطِلِ)[١] مال خود را در ميان خويش بباطل نخوريد و باز مى‌فرمايد( (إِنَّ الَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوالَ الْيَتامى‌ ظُلْماً)[٢]()) آنان كه مالهاى يتيمان را از روى ستم مى‌خورند.

كه در آنها لفظ خوردن ذكر شده ولى مقصود هر گونه انتفاع و استفاده است كه در آنها برده شود(ذلِكَ بِأَنَّهُمْ) اين كيفر براى آنها هست كه‌(قالُوا إِنَّمَا الْبَيْعُ مِثْلُ الرِّبا) مى‌گويند خريد و فروش كه در آن ربا نيست مانند خريد و فروشى است كه در آن ربا مى‌باشد.

ابن عباس مى‌گويد وقتى كه كسى از آنان قرضى مى‌گرفت و مدت آن بپايان مى‌رسيد چون طلبكار، طلب خويش را مطالبه مى‌كرد بدهكار، مى‌گفت مدتى به من مهلت بده منهم مقدارى به آن اضافه مى‌كنم و طلبكار بر آن راضى مى‌شد و مطابق آن با هم رفتار مى‌كردند و چون به آنها گفته مى‌شد كه اين كار، ربا است آنان جواب مى‌دادند نه، اين كار با خريد و فروش مساوى است و فرقى نمى‌كند كه بها و قيمت از اول در برابر مدت، زياد باشد و يا اينكه بعد از آن بوسيله زياد شدن مدت زياد گردد، از اينرو خداوند آنها را نكوهش كرده و مى‌فرمايد آنان اشتباه مى‌كنند و مى‌فرمايد:

(وَ أَحَلَّ اللَّهُ الْبَيْعَ وَ حَرَّمَ الرِّبا) يعنى خداوند معامله‌اى را كه در آن ربا نباشد حلال كرده است و معامله‌اى را كه در آن ربا باشد حرام نموده است.

[١]- آيه ١٨٨ از سوره بقره

[٢]- آيه ١٠ از سوره نساء