گروهى ديگر از نويسندگان اربعينيات در موضوعات گوناگونى، همچون سيره و سنت پيامبر خدا، مناقب ائمه اطهار، اصول و فروع دين و ... احاديثى را گردآورى كرده‌اند. با توجه به پژوهشي كه در سال‌هاي اخير انجام شده است، مى‌توان گفت كه موضوع «اخلاق و آداب، فضايل‌نگاري، فضايل اميرالمؤمنين ٧» از مهم‌ترين و شايع‌ترين موضوعات كتاب‌هاى اربعينياتي است كه تا كنون به چاپ رسيده است. البته در اين پژوهش، نام ٢٢٥ نسخة خطي از كتب اربعين نيز آمده كه موضوع بسياري از آن‌ها مشخص نيست.[٥٣]

١-٣. اربعينيات شيعه

ابوسعيد خزاعى (قرن پنجم)، منتجب‌الدين رازى (م ٥٨٥ق.)، فضل‌الله راوندى (م ٥٤٧ يا ٥٤٨ق.)، ابن‌شهرآشوب (م ٥٨٥ق.)، شهيد اول (م ٧٨٦ق.)، ابن‌زهره حلبى (م ٦٣٩ق.)، محمد حسينى العاملى (م ٦٣٩ق.) و عمادالدين طبرى (قرن هفتم)، از مشهورترين اربعين‌نگاران شيعه در دوران فترت نگارش‌هاى حديثى(سده‌هاي ششم تا نهم هجرى) هستند.

گفتنى است، كه پس از قرن دهم تا كنون ده‌ها عنوان «اربعين حديث» با ويژگي‌هاى منحصر به فرد نگاشته شده است. مشهورترين اربعين حديث در دورة صفويه، كتاب «الاربعون حديثا» تأليف شيخ بهايى است.

١-٤. شيوه‌شناسي «الاربعون حديثا»

توانمندي شيخ بهايي در آن است كه مطالب گوناگوني را از يك حديث به نظر آسان استخراج مي‌کند. براي سبك‌شناسي شرح شيخ بهايي، نخستين حديث كتاب را انتخاب كرده‌ايم؛ البته در پانوشت به شاهد مثال‌هاى ديگرى در گسترة كتاب اشاره خواهيم كرد. معناي حديث نخست براي همگان روشن است و به ظاهر نيازي به شرح ندارد، اما مؤلف كه گويي بناي اختصار دارد، همين حديث كوتاه و مشهور را در

[٥٠]. ن.ك: بررسی سیر اربعین‌نگاری