و بخصوص گناهان كبيره نيز لازم است . [١] دسته پنجم . احاديثى كه ايمان را اقرار و عمل و نيّت مى دانند و اسلام را اقرار و عمل بدون نيّت . [٢] مقصود از عملِ بدون نيت ، همان عمل كردن به ظواهر اسلام بدون باور قلبى است ؛ زيرا نيّت ، از باور قلبى ناشى مى گردد . دسته ششم . احاديثى كه دلالت دارند اسلام ، آشكار است و ايمان ، در قلب . [٣] دسته هفتم . احاديثى كه تفاوت اسلام و ايمان را در آثار آن ـ يعنى اجراى احكام و قوانين در دنيا ، و پاداش در آخرت ـ ذكر كرده اند . [٤] با تأمّل در اين احاديث ، روشن مى شود كه اختلاف اين احاديث ، ظاهرى است و در واقع ، همه آنها اشاره به يك واقعيت دارند .

پاسخ يك سؤال

ممكن است در اين جا اين شبهه مطرح شود كه : كلمه ايمان نيز در قرآن و حديث - همان طور كه پيش از اين اشاره شد ـ مانند كلمه اسلام ، در اقرار زبانى استعمال مى شود . پس تفاوتى در تعريف ايمان و اسلام نيست . به سخن ديگر ، تفاوت هاى ذكر شده ، تفاوت ميان اسلام و ايمان حقيقى و ظاهرى است ، نه تفاوت ميان اسلام و ايمان ؛ زيرا اسلام حقيقى ، همان ايمان حقيقى است و اسلام ظاهرى ، همان ايمان ظاهرى . پاسخ ، اين است كه :

[١] ر . ك : ص ٦١ (شرط دورى كردن از گناهان بزرگ و كوچك در ايمان) . [٢] ر . ك : ص ٦٥ (ايمان ، اقرار و كردار و نيّت است و اسلام ، اقرار و كردار) . [٣] ر . ك : ص ٦٥ (اسلام ، آشكار است و ايمان ، در دل) . [٤] ر . ك : ص ٦٧ (احكام بر پايه اسلام اند و پاداش بر پايه ايمان است) .