خلاصه درس‌ بهترين نوع برخورد با مردم، رفق و مداراست و هيچ كس بدون چنين خصلتى نمى‌تواند يك زندگى موفقيت‌آميز داشته باشد. اين مطلب برگرفته از خطاب خداوند به پيامبرش مى‌باشد كه به ايشان دستور مى‌دهد با مردم مدارا كند.
قاطعيت نيز همانند نرمى و ملايمت، صفت كمال است و هيچ تضادّى با رفق و مدارا ندارد بلكه با يكديگر قابل جمعند. در مقابله با كافران و دشمنان، و در انجام امور مهم، آنگاه كه مدارا چاره‌ساز نبود، بايد به سلاح قاطعيّت دست برد.
رفق و مدارا علاوه بر ارزش ذاتى، پيامدهاى ارزشمندى نيز دارد كه برخى از آنها عبارت است از؛ حراست ايمان، خير دنيا و آخرت، آسانى كارها، محبت و عطاى الهى و تداوم دوستى‌ها.
رفق و مدارا كاربردى همگانى دارد و يك مؤمن موظّف است در طول زندگى با نرمى و ملايمت برخورد كند و جز در مواردى محدود، از خشونت و پرخاش بپرهيزد، چنان كه پيامبر عظيم‌الشأن اسلام با همين خصلت ارزنده بسيارى از برنامه‌هاى الهى خود را به پيش برد.
پرسش‌ ١- پيامبر صلى الله عليه و آله درباره ضرورت رفق و مدارا چه مى‌فرمايد؟
٢- امير مؤمنان درباره ممزوج كردن نرمى و قاطعيت چه فرمود؟
٣- چهار اثر ارزنده رفق و مدارا را بنويسيد.
٤- خلاصه داستان امام سجاد عليه السلام را بيان كنيد.