صليب خود در امانند تا به جايگاه امنى برسند. زميندارانى كه پيش از كشته شدن فلان كس [؟] در بيت المقدس بوده‌اند، اگر بخواهند همانجا بمانند، بر عهده ايشان است كه جزيه‌اى همچون جزيه مردم بيت المقدس بپردازند و هر كس بخواهد مى‌تواند با روميان برود و تا هنگام درو و برداشت محصول، از آنان چيزى گرفته نمى‌شود.
بر آنچه در اين نامه نوشته شده عهد و ذمّه خدا و رسول مى‌باشد و ذمّه خلفا و مؤمنان، به شرط آنكه ايشان جزيه‌اى را كه بر عهده شان مقرر شده است بپردازند.
بر اين كار خالدبن وليد، عمروبن‌العاص، عبدالرحمن بن عوف و معاوية بن ابى سفيان گواهند و عهد نامه به سال پانزدهم آماده و نوشته شد «١».
هنگام حضور در بيت المقدس، لباس ژنده و هيبت ساده خليفه، مسيحيان را كه از وى تصور يك امپراتور را داشتند متأثر ساخت. خليفه با راهنمايى «سوفرونيوس»، كشيش شهر، از اماكن مقدس شهر و پيش از همه جايگاه معراج پيامبر (ص) ديدار كرد. از آنجا كه قول داده بود مسلمانان متعرض اماكن مقدس عيسويان نخواهند شد، به گونه‌اى رفتار كرد كه هيچ بهانه‌اى به مسلمانان براى تصرف آن مكانها ندهد «٢».
اين رفتار و گفتار عمر را به ويژه از آن رو نقل كرديم تا با رفتار صليبيان در هنگام فتح اين شهر- كه در جاى خود خواهد آمد- مقايسه گردد. از آن پس كه بيت المقدس به تصرف مسلمانان درآمد- چه قبل و چه بعد از جنگهاى صليبى- ضمن حفظ و حراست مكانهاى متعلق به ساير اديان، حكمرانان و ثروتمندان، هر يك به فراخور حال خود در آن شهر به آبادانى پرداختند و عمارات و مساجدى بسيار باشكوه بنا كردند؛ كه در اينجا تنها به فهرست نام آن مكانها و نام بانيان آنها اشاره مى‌گردد.
الف. آثار بازمانده از عهد ايوبى (٥٦٤- ٦٥٠ ه/ ١١٦٩- ١٢٥٢ م)
١. زاويه خثينه- صلاح الدين ايوبى.
٢. ماء العروب- ملك العادل.
٣. جامع عمرى- ملك الافضل نور الدين، ابوالحسن على بن صلاح الدين.