نظام سياسى اجتماعى اسلام - بهرامی، قدرت الله - الصفحة ٢٥
خلاصه انسان موجودى «مدنى بالطبع» است و براى اين خصلت وى، برخى عامل اضطرار و عدهاى حكم عقل فطرى وحسابگرانه بشر را منشأ دانستهاند. گروهى ديگر نقش عوامل معنوى را مهمتر از همه دانستهاند.
بيشترجامعه شناسان، جامعه را مجموعهاى از افراد انسانى كه با نظامها و سنن و آداب و قوانين خاصى به يكديگر پيوند خوردهاند و زندگى دسته جمعى دارند، تعريف كردهاند.
در اينكه فرد اصيل است يا جامعه، نظرات مختلفى ابراز شده است. برخى فرد و عدهاى ديگر جامعه را اصيل پنداشتهاند. نظامهاى سياسى نيز بر همين مبنا شكل گرفته است اسلام، هم فرد و هم جامعه را اصيل مىداند و به وجود سنتها و قوانين اجتماعى خاص براى جامعه معتقد است.
هيچ دينى مانند اسلام به مسائل اجتماعى توجه نكرده است. اسلام كسانى را كه از اجتماع مسلمانان فاصله مىگيرند، سخت مورد توبيخ و نكوهش قرار داده است. با نگاهى گذرا به احكام و مقررات اسلام به جنبههاى اجتماعى تكاليف انسان مسلمان پى مىبريم. اهميت اسلام به تشكيل حكومت، مسأله رهبرى و امامت، برپايى جمعه و جماعات، بيان جزئيات آداب معاشرت با اقشار مختلف و وجوب امر به معروف و نهى ازمنكر براى دفاع از استقلال و كيان اجتماع اسلامى، همه و همه دليل بر اجتماعى و سياسى بودن دين اسلام است، در عين حال كه به جزئىترين مسائل فردى انسان نيز توجه كرده است.