تعیین آغازکننده جنگ، مذاکره کند بی آنکه حتی آتش بس اعلام شده باشد. ایران اهمیت خاصی برای تشکیل این کمیسیون قائل است. منابع آگاه می گویند مشکلات عمده برای صدور دستور کار جدید به دبیرکل سازمان ملل متحد از ناحیه شوروی بوده است. منابع یاد شده که در جریان این مذاکرات قرار داشتند می افزایند: مسکو اکنون موضع خود را در مورد جنگ ١٨٠ درجه تغییرداده است و بیش از پیش مواضع خود را با ایران هماهنگ می سازد.»[١] (ضمیمه دارد.)

١ ١٩

کشورهای عرب حوزه خلیج فارس با وجود عوامل بر هم زننده ثبات سیاسی در سال جاری، شاهد تحولاتی امیدوار کننده بوده اند. روزنامه تایمز مالی درباره تحولات و مواضع کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس در قبال جنگ نوشته است:«یکی از این تحولات عمده، ثبات دوباره بازار جهانی نفت است. نکته امیدوارکنندة دیگر آن است که به بن بست رسیدن جنگ ایران و عراق در جبهه های زمینی می تواند حاکی از آن باشد که ایران در حال حاضر توانایی یک پیشروی قاطع را ندارد و این می تواند به نوبه خود تا حدی باعث آرامش ِ خاطر کشورهای عرب حوزه خلیج فارس شود و نکته مهم دیگر آن است که جامعه بین المللی هم به طور روز افزون خواستار به پایان رسیدن این جنگ است.» این روزنامه کشورهای عرب حوزه خلیج فارس را به دو دسته تقسیم کرده است: «گروه نخست کشورهایی هستند که در جنوب خلیج فارس واقع اند و باطناً از تصمیم کویت که سبب کشیده شدن پای نیروی دریایی امریکا به خلیج فارس شده است، انتقاد می کنند. گروه دوم کشورهایی نظیر کویت، بحرین و عربستان سعودی که بر خلاف موضع ظاهری خود، با نیروهای ایالات متحده همکاری می کنند. کشورهای عرب بخش شمالی خلیج فارس خشونت خود در مورد ایران را بیش از کشورهای واقع در جنوب آن منطقه نشان می دهند، چرا که کشورهای بخش جنوبی خلیج فارس متوجه درصد بالای شیعیان کشورهای خود هستند و به خوبی بر این مسئله واقفند که پس از پایان جنگ نیز باید در جوار ایران به سر برند. جمعیت شیعیان کویت نیز زیاد است، ولی به علت نزدیکی جغرافیایی آن کشور به منطقه جنگ، کویت چاره ای جز حمایت از عراق ندارد.»[٢]

٢ ٢٠

عراق و کشورهای حامی آن در تشدید فشار علیه ایران، تنها منبع عمده در آمد ارزی ایران، نفت را هدف گرفته اند. حملات هوایی عراق به مراکز نفتی و نفتکش ها در خلیج فارس، طرح های امریکا در مسدود کردن بنادر ایران در خلیج فارس، تحریم بازرگانی، موضع جدید عربستان در نپذیرفتن ایفای نقش کنترل کننده حجم نفت صادراتی اوپک و بالاخره فشار عراق بر سازمان اوپک برای داشتن سهمیه ای برابر با ایران، از اقدامات جدید به شمار می آیند. رئیس کنفرانس اوپک گفت:« یکی از مشکلات اوپک مربوط به عراق است. سهیمه تولید نفت عراق روزانه ٥٤/١ میلیون بشکه تعیین شده در حالی که این کشور خواستار سهیمه تولیدی معادل ایران یعنی٣٧/٢میلیون بشکه در روز است.»[٣]

[١] ٥٦. مأخذ ٨، ص ١٠ و ١١، نیویورک - خبرگزاری فرانسه، ١٨/٧/١٣٦٦.

[٢] ٥٧. مأخذ شماره ١، ص ٣٢، رادیو بی.بی.سی، ١٧/٧/١٣٦٦، به نقل از روزنامه فایننشال تایمز.

[٣] ٥٨. مأخذ ٥٥، ص ٤، کویت - خبرگزاری آسوشیتدپرس.