از طرف دیگر شوروی نیز نگران چگونگی بهره برداری ایالات متحده از قطعنامه ٥٩٨ شورای امنیت و استقرار نیروهای امریکایی در خلیج فارس است. شوروی سیاست های خود را در قبال ایران در حال حاضر در سه زمینه مختلف پیش می برد؛ همکاری های اقتصادی یکی از این زمینه هاست. طبق قراردادی که ماه ژوئن گذشته بین دو طرف به امضا رسید ایران قرار بود که خط لوله انتقال گاز آیگس ١ را به خط لوله انتقال نفت باگنجایش روزانه ٧٠٠ هزار بشکه یعنی یک سوم حجم فعلی صادرات نفت ایران تبدیل کند. چنین تغییر و تبدیلی بر اساس گزارش های منتشر شده دست کم به سه سال وقت نیاز دارد. در همین حال کار روی پروژه مشترک همکاری های ایران و شوروی به منظور اکتشاف و استخراج نفت در دریای خزر احتمالاً به زودی آغاز می شود. رهبران شوروی امیدوارند که این توافق ها بین دو کشور گذشته از منافع اقتصادی اش برای ایران، از یک طرف شوروی را در موقعیتی قرار دهد تا بتواند حضور سیاسی خود را در ایران افزایش دهد و از طرف دیگر به ایران در مورد مقاصد شوروی اطمینان بیش تری دهد. زمینه دوم سیاست های شوروی در قبال ایران، حفظ روابط و گفت وگوهای دیپلماتیک با رژیم ایران و به خصوص با اکبر هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس ایران است. رهبران شوروی در گفت وگوهای خود با مقامات ایران بر ضرورت احتراز از برخورد نظامی با ایالات متحده در خلیج فارس تأکید کرده اند و قاعدتاً از مقامات ایران به طور خصوصی اطمینان گرفته اند که عوامل تندرو داخل رژیم ایران که خواهان صدور انقلاب هستند، سرکوب خواهند شد. رهبران شوروی معتقدند که گفت وگوهای دو طرف به تدریج ایران را متقاعد خواهد کرد که پیشنهاد سازش و صلح سازمان ملل را بپذیرد.

شوروی ها در همین حال خط سومی را نیز دنبال می کنند و آن گفت وگو با سایر اعضای شورای امنیت درباره قطعنامه های آینده شورا و احتمال تحریم فروش اسلحه به ایران است و رهبران شوروی در گفت وگوهای خود با مقامات ایران تلاش داشته اند که ایران در مورد نظر شوروی مبنی بر آنکه این جنگ بی معنی باید فوراً خاتمه یابد، هیچ تردیدی نداشته باشد. از اینجاست که معلوم می شود که در روابط ایران و شوروی این تفاهم تازه بین دو کشور حد وحدودی مشخص دارد.»[١]

١ ١٨

پس از ملاقات امروز دبیرکل سازمان ملل با اعضای دائمی شورای امنیت و بررسی استراتژی این شورا درباره قطعنامه ٥٩٨[٢]، اعلام شد که دکوئیار باید بار دیگر به تهران و بغداد سفر کند.[٣]

خبرگزاری فرانسه به نقل از منابع رسمی سازمان ملل متحد در نیویورک گزارش داد: «امریکا، شوروی، چین، فرانسه و انگلستان درباره دستور العمل جدید به دبیرکل سازمان ملل متحد برای آنکه بتواند جنگ ایران و عراق را متوقف کند، به توافق رسیدند. ... اطلاعات نادری که به خارج درز کرده حاکی است که در دستور کار جدید زیربنای هر نوع راه حل، همان قطعنامه ٥٩٨ شورای امنیت است، اما اختیارات بیش تری برای مذاکره با طرفین جنگ به دبیرکل داده شده است. طبق این دستور العمل دبیرکل می تواند از هم اکنون درباره تشکیل یک کمیسیون تحقیق و

[١] ٥٣. مأخذ ١، ص٦٠ و ٦١، رادیو بی.بی.سی، ١٧/٧/١٣٦٦.

[٢] ٥٤. Chreno Lagy of united Nations Negotiations to End the Lran – Lraq War.

[٣] ٥٥. روزنامه اطلاعات، ١٨/٧/١٣٦٦، ص٢، واحد مرکزی خبر به نقل از خبرگزاری رویتر.