روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ٢٤٧ - روزشمار جنگ دوشنبه / ١٣ مهر ١٣٦٦ / ١١ صفر ١٤٠٨ / ٥ اکتبر ١٩٨٧
کارشناسان نظامی علت شکست های پی در پی عراق را در جنگی که به ایران تحمل کرد، انگیزه نداشتن نظامیان عراقی و ضعف روحیه آنها می دانند. در حالی که رزمندگان ایرانی از روحیه مذهبی و انگیزه های بسیار قوی در جنگ برخوردارند. حکومت ایران در میان فرهنگ های منحط غرب، الحاد شرق و ناسیونالیسم عربی، اسلام را ترویج می کند و با همین روحیه است که بدون دریافت یک دلار وام خارجی در برابر ده ها میلیارد بدهی خارجی عراق توانسته است فشار جنگ را تحمل نماید. سران عراق از نظر اعتقادات نیز در منطقه مقابل رهبریت مسلمان ایران قرار دارند. خود صدام دارای عقاید اشتراکی می باشد و وزیر امور خارجه اش "طارق یوحنا عزیز" نیز یک مسیحی است. لذا اسلام که در ایران اساسی ترین نقش را دارد، در حکومت عراق از نقش بسیار کم برخوردار است. همین امر بزرگ ترین دلیل حمایت مردمی مسلمانان از انقلاب اسلامی است.» این روزنامه یکی دیگر از عوامل موفقیت ایران در جنگ تحمیلی را روحیات و اهداف رهبران جمهوری اسلامی ذکر کرد.[١]
روزنامه "دیلی یومیوری" چاپ ژاپن، این جنگ را از بُعد بین المللی بررسی کرده و عراق را آغازگر جنگ و عامل به مخاطره افتادن جریان آزاد نفت جهان در خلیج فارس دانسته و نوشته است: « امریکا و دیگر کشورهای وابسته از ایران می خواهند که جنگ علیه عراق را متوقف کند. آنها ایران را تهدید به محاصره نظامی و اقتصادی و تسلیحاتی می کنند، در حالی که این عراق بود که جنگ را آغاز کرد و پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران با حمله به این کشور قسمتی از آن را اشغال کرد و پس از اینکه نیروهای ایران خیلی زود ارتش عراق را از خاک خود عقب راندند عراق جنگ نفتکش ها را در خلیج فارس شروع کرد. چند سال بعد ایران توانست با حملات خود، عراق را از اراضی ای که اشغال کرده بود بیرون براند. این اقدام ایران، به مثابه دفاع از خود است نه جنگ طلبی. اکنون آن طور که گفته می شود، نباید تصور کرد ایران خلیج فارس را منحصر به خود می داند چرا که این کشور تمامی نفت خود را از این طریق صادر می کند و سعی دارد صدور نفت را از جنگ جدا نگه داشته و آرامش خلیج فارس را برای خود و دیگران حفظ نماید.»[٢]
"لاروس فریدمن" استاد مطالعات جنگی لندن نیز طی مقاله ای در ایندیپندنت با اشاره به اینکه عراق راهی جز پذیرش قطعنامه ٥٩٨ ندارد، نوشته است: «فایده آتش بس برای عراق این است که امیدوار است از این طریق به همان وضعیت قبل از تهاجم به ایران بازگردد و همه چیز عراق را به پذیرفتن قطعنامه اخیر شورای امنیت ترغیب می کند. تنها امکان دیگر برای بغداد، پیروزی ایران و از دست دادن بصره و شکست نهایی است ... ایران یک آتش بس غیررسمی را توصیه کرده که طبق آن نیروهای خود را تا زمانی که یک نهاد معتبر عراق را آغازگر جنگ معرفی نکرده، در محل حفظ کند. خطری که متوجه عراق می باشد این است که هر گروه بی طرفی ادعای ایران را بپذیرد.» فریدمن افزوده است: «عراق با پذیرفتن قطعنامه
[١] ٤٢. روزنامة اطلاعات، ١٥/٧/١٣٦٦، ص ١٨، اسلام آباد - خبرگزاری جمهوری اسلامی.
[٢] ٤٣. مأخذ ٣٠، ص ١٨، واحد مرکزی خبر، به نقل از روزنامه دیلی یومیوری.