روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ٢٢٠ - روزشمار جنگ شنبه / ١١ مهر ١٣٦٦ / ٩ صفر ١٤٠٨ / ٣ اکتبر ١٩٨٧
١ ١٩١
ایران و عراق درباره اهمیت مواد قطعنامه ٥٩٨ و نحوه اجرای آن با هم اختلاف نظر دارند. محمدجواد لاریجانی در مصاحبه با تهران تایمز گفت: «ایران خواهان قطعنامه مصوبه شورای امنیت به صورت یک مجموعه یکپارچه است؛ در حالی که عراق اظهار تمایل به اجرای "به ترتیب" آن کرده است. … آقای دبیرکل سازمان ملل مأموریت خود را با دو هدف اساسی شروع کرد: شرط اول آن است که قطعنامه به صورت کلی درنظر گرفته شود، یعنی در مرحله اجرایی هر قسمت و پاراگراف قطعنامه از اهمیت مساوی برخوردار باشد و اصل دوم عبارت است از مفهوم پاراگراف اول که طرفین را به آتش بس دعوت می کند. دبیرکل سازمان ملل بدین منظور اصل دوم را بیان داشت که اصول دیگری نیز به عنوان گام های اولیه می تواند وجود داشته باشد. بسیاری از اعضای شورای امنیت باتوجه به بیانات دبیرکل این تعبیر را تأیید کرده و گفتند که چنین تعبیری به متن اصلی قطعنامه بسیار نزدیک است.»
معاون وزیر خارجه ایران درباره موضع عراق در قبال شرط های دبیرکل افزود: «رژیم بغداد صریحاً و به وضوح هر دو اصل اساسی ذکر شده را که توسط دبیرکل ارائه شده بود، رد کرد و تقاضای اجرای به ترتیب قطعنامه را نمود. آنها خواستند که اول، پاراگراف اول، بعد دوم و غیره و به ترتیب به مورد اجرا گذاشته شود... بنابراین با رد این دو اصل مورد مذاکره از جانب دبیرکل، عراق اجرای کل قطعنامه ٥٩٨ را رد کرد.»[١]
٢ ١٩٢
در حالی که عراق نمی تواند از بنادر خود در خلیج فارس بهره برداری کند، ترکیه با فراهم آوردن تسهیلات فراوان، نفت عراق را به بازارهای جهانی می رساند. خبرگزاری رویتر در گزارشی از شهر "دورتیول" ترکیه به نقل از منابع وابسته به صنعت نفت ترکیه نوشت: «ترکیه راه، نفتکش، انبار و سایر امکانات در اختیار رژیم عراق قرار می دهد تا بدین طریق صادرات نفت از راه ترکیه به دریای مدیترانه و نهایتاً به بازارهای جهانی نفت افزایش یابد. علاوه بر خط لوله نفتی عمده ای که از طریق پایانه ای در شهر "یومورتالیک" در ٤٠ کیلومتری شرق شهر دورتیول ترکیه نفت عراق را به آب های مدیترانه می رساند، رژیم عراق همچنین به پنج گذرگاه برای صدور نفت خود در آب های ترکیه و در خلیج اسکندرون دسترسی دارد. عراق به وسیله خط لوله "یومورتالیک" به ایتالیا، سوئیس و نیز مرکز عمده خرید و فروش نفت و فرآورده های نفتی در هلند به ویژه بندر "روتردام" فرآورده های نفتی صادر کرده است. نفتکش های ترک با طی مسافتی بیش از ١١٠٠ کیلومتر، نفت خام عراق را از ناحیه مزبور به ترکیه حمل می کنند و این نفت از طریق ترکیه به بازارهای جهانی صادر می شود.[٢]
رادیو بی.بی.سی نیز درباره موضع ترکیه درقبال جنگ ایران و عراق گفت: «ترکیه کشوری است که روابط دیپلماتیک و اقتصادی خود را با هر دو کشور ایران و عراق حفظ کرده است.
[١] ٣٦. روزنامه رسالت، ١٢/٧/١٣٦٦، به نقل از روزنامه تهران تایمز.
[٢] ٣٧. واحد سیاسی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، نشریه "گزارش"، شماره ٥٨، ٢٤/٧/١٣٦٦، ص ٥١ و ٥٢، خبرگزاری رویتر.