روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ٧١١ - روزشمار جنگ شنبه ١٣ آذر ١٣٦١ ١٨ صفر ١٤٠٣ ٤ دسامبر ١٩٨٢
١
موفقیت های اقتصادی ایران در وضعیت جنگی، مورد توجه رادیو بی بی سی قرار گرفته است. این رادیو باتوجه به نقش نفت و سیاست های ایران در کسب درآمدهای ارزی از این راه، پیش بینی های قبلی مبنی بر فروپاشی نظام یا بروز مشکلات در ادامه جنگ با عراق را اغراق آمیز خواند. این رادیو همچنین به تلاش عراق در حمله به جزیره خارک به منظور جلوگیری از این موفقیت ایران اشاره کرده است. گزیده ای از مقاله رادیویی "جفری برین" مفسر اقتصادی این رادیو، بدین شرح است:
رقم ٢ میلیون بشکه نفت صادراتی آخرین آماری بود که آقای حسن خردمند معاون وزارت نفت ایران، عنوان کرد و این رقم معادل نیمی از تخمین های منابع خارجی است. باتوجه به آخرین آمار منتشرشده، کل تولیدات روزانه ایران را حدود ٢ میلیون و ٥٠٠ هزار بشکه نفت خام می توان تخمین زد که نیم میلیون بشکه آن در پالایشگاه های داخلی تصفیه و به مصارف داخلی به ویژه احتیاجات سوختی ارتش برای جنگ با عراق می رسد. ظرف یک هفتة گذشته نیز آیت الله خامنه ای رئیس جمهور و آقای علی اکبر ولایتی وزیر خارجه ایران، از تعداد هیئت های خارجی که به ایران سفر کرده و می کنند سخن به میان آوردند و آن را نشانه ای از موقعیت مناسب ایران در صحنه بین المللی قلمداد کردند. وزیر خارجه ایران، این رفت وآمدها را نشانه ای از ثبات سیاسی ایران خواند، بدون تردید انتشار این گونه اعلامیه های رسمی موجب ناامیدی و نارضایتی بسیاری از ایرانیان تبعیدی در خارج و زندانیان سیاسی مخالف دولت در داخل ایران خواهد شد. بااین حال، بسیاری از آمار و اخبار منتشرشده حقیقت دارد. بسیاری از کشورها که مشتاق خرید نفت ارزان هستند، سوابق و اعمال دولت ایران را نادیده گرفته، با آن به دادوستد می پردازند. پیش بینی های قبلی مبنی بر اینکه دولت ایران به دست خود و به علت اشتباهات اقتصادی تیشه به ریشة خود خواهد زد، اینک بیش از حد اغراق آمیز به نظر می رسد. همچنین این پیشگویی که به دلیل شرایط نامساعد اقتصادی، ایران قادر به ادامه یک جنگ طولانی با عراق نخواهد بود، اینک اغراق آمیز به نظر می آید. به رغم برخوردهای نظامی پراکنده و گاه به گاه در جبهه های جنگ، ایران توانایی واردآوردن فشار بر عراق را دارد. کلید اصلی موفقیت ایران بدون تردید سیاست نفتی این کشور بوده است.
عراق که خود عضو اوپک است، با آشنایی به این حقایق بارها و بارها و بدون موفقیت سعی کرده است تا نفتکش ها را از ترمینال اصلی صادرات نفت ایران در جزیره خارک دور نگاه داشته و ازطریق اوپک ایران را مجبور به کاهش سطح تولید کند. دراین میان، معاملات تجاری ایران با جهان خارج - که اکثراً هم معاملاتی پایاپای است - ادامه دارد. ایران در مقابل تعهد عرضه نفت و بعضی دیگر از محصولات داخلی نظیر میوه خشک، فرش و پسته اقدام به واردکردن محصولات غذایی، کالاهای صنعتی و کمک های فنی می کند. تازه ترین این معاملات با یوگسلاوی و زلاندنو بوده است. در چند ماه گذشته نیز ایران موافقت نامه های تجاری پیشین خود با هند، برزیل، ترکیه و سیرالئون را تمدید کرده و در هفته جاری مذاکراتی با پاکستان انجام شده است. ژاپن بار دیگر بزرگ ترین صادرکننده کالاهای صنعتی به ایران، خواهد شد و معاملات بازرگانی با کشورهای بلوک کمونیستی نظیر آلمان شرقی، مجارستان و کره شمالی نیز انجام شده است.[١]
[١] خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش های ویژه، شماره ٢٥٩، تاریخ ١٣/٩/١٣٦١، صص ١٧ و ١٨، رادیو لندن، ١٢/٩/١٣٦١.