روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ٢٨٦ - روزشمار جنگ جمعه ١٤ آبان ١٣٦١ ١٨ محرم ١٤٠٣ ٥ نوامبر ١٩٨٢
١
رادیو بی بی سی در یکی از بخش های خبری امروز با تحلیل جنگ دوساله ایران و عراق، به تأثیر این رخداد در "سیاست خارجی" و "وضعیت و روابط اقتصادی" ایران پرداخته و مدعی شده است که مشکلات اقتصادی ایجادشده براثر جنگ، ایران را وادار به اتخاذ سیاست واقع بینانه و متعادلی در روابط خارجی خود کرده است. در بخش هایی از این تحلیل آمده است:
جنگ ٢٥ ماهه ایران و عراق، اینک به صورت بزرگ ترین عامل تعیین کننده در سیاست خارجی ایران درآمده است و در نظر رهبران ایران، جنگ با عراق مبارزه ای است برای دفاع از یک جمهوری اسلامی اصیل و واقعی، ولی هزینه سنگین جنگ با عراق، احتمالاً ایران را مجبور به قبول روشی نزدیک تر به یک سیاست واقع بینانه و دورتر از مسائل عقیدتی در روابطش با جهان خارج خواهد کرد. تردیدی نیست که جنگ با عراق، بار سنگینی بر اقتصاد ایران بوده و به آن آسیب رسانده است. میزان تقاضاهای ایران برای غرامت جنگی، به ظاهر زیاد از حد به نظر می رسد، ولی شکی نیست که خسارات مالی واردشده براثر جنگ شدید بوده است و هزینه بازسازی خرابی ها نیز بسیار سنگین خواهد بود. احتمالاً همین هزینه سنگین جنگ با عراق و نیاز به افزایش فعالیت های اقتصادی برای تأمین هزینه بازسازی خرابی ها، رهبران ایران را مجبور کرده است اهداف اولیه شان را تاحد زیادی تعدیل کنند؛ هدفی که رئوس آن، تکیه بر گسترش روابط بازرگانی با جهان سوم، همراه با بی اعتنایی به ابرقدرت ها و کشورهای صنعتی جهان و دستیابی به خودکفایی اقتصادی بود، اما هنگامی که ایران متوجه شد که با قیمت های تعیین شده ازطرف اوپک نمی تواند نیازهای خود را برآورده کند، سطح تولید نفت خود را افزایش داد. اخیراً ارقام استخراج نفت به حدود ٢ میلیون بشکه در روز تخمین زده شده است و ایران مداوماً قیمت رسمی اوپک را شکسته است تا بتواند صاحبان نفتکش ها را به تحمل خطرهای بیشتر و حق بیمه بالاتر که براثر جنگ به وجود آمده است، ترغیب کند.
در ادامه این گزارش، مفسر رادیو ضمن اشاره به روابط تجاری ایران با ژاپن و برخی کشورهای عربی، رونق اقتصادی ایران را به پایان جنگ پیوند زده، می گوید:
از قول وزیر صنایع سنگین ایران، آقای بهزاد نبوی، گفته شده است که ایران به منظور حصول استقلال صنعتی و توسعة اقتصادی، ژاپن را برگزیده است که خود مانند ایران، از سلطه ابرقدرت ها به دور است، اما ژاپنی ها درباره معاملات تجاری با ایران و عراق درحالی که جنگ همچنان ادامه دارد، سخت محتاطانه رفتار می کنند. گذشته از این، درباره ایران، ژاپن درحال حاضر با مشکلات عمده ای که براثر انقلاب ایران پیش آمده است، روبه روست. اختلاف نظرهای مداوم بر سر موضوع مجتمع پتروشیمی ناتمام در بندر امام خمینی در این زمره است، اما چنانچه این مشکلات برطرف شود، ژاپن در موقعیتی خواهد بود که تجارت خود را با ایران توسعه دهد. موقعیت کشورهای غربی گنگ تر از این است. ایران اشاراتی کرده