٢. وابستگی تجاری به کشورهای غربی کاهش یافت. در سال ١٣٥٧، درصد واردات ایران از آلمان غربی، ژاپن، امریکا، انگلیس و فرانسه به ٢/٦٥% کل واردات می رسید، درحالی که در سال ١٣٥٩، سهم امریکا به صفر رسید و سهم ٤ کشور دیگر غربی به ٣٧ درصد کاهش یافت.

٣. رابطه مالی با بانک های امریکایی قطع شد و وام هایی که در زمان طاغوت دریافت شده بود، بازپرداخت شد و تعهدات مالی - که خود موجب تعهدات سیاسی است - از بین رفت.

٤. الگوی مصرف تغییر یافت. کالاهای مصرفی لوکس و غیر ضروری، از فهرست واردات کشور، خارج و ورود کالاهای مصرفی، منحصراً به ١٦ نوع کالاهای اساسی و ضروری، محدود شد.

٥. تحریم و محاصره اقتصادی برای ما اعتمادبه نفس را به ارمغان آورد و باوجود نظریه های منحط سازش کاران، مردم نشان دادند که بدون رابطه با امریکا هم می شود زندگی کرد و همراه با آن، با درک ابعاد و عمق فاجعه آمیز وابستگی اقتصادی، ضرورت دستیابی سریع به خودکفایی و استقلال اقتصادی، بیش از زمان های دیگر، احساس و مطرح شد.

٦. امت مسلمان ایرانی در صنایع و در بخش تولید، به موفقیت هایی دست یافت که نمونه های زیر از آن جمله است:

راه اندازی مجتمع مس سرچشمه کرمان؛ راه اندازی بخش دوم کک سازی توسعه ذوب آهن اصفهان؛ دست یافتن به موفقیت هایی درزمینة تولید وسایل موردنیاز شبکه برق رسانی و مخابرات کشور؛ راه اندازی بخشی از واحد فروش نفت که نه تنها به نسل حاضر، بلکه به آیندگان نیز متعلق است و این خط مشی جدید سبب شد که برخلاف انتظار محافل غربی، دولت ازنظر تأمین منابع ارزی، برای ادامه جنگ در مضیقه نباشد و با پشتوانه ای محکم در مقابل توطئه های امپریالیست ها، در عرصه اقتصاد نیز مقاوم و قوی باقی بماند.[١]

رادیو امریکا در گزارشی درخصوص ماجرای تسخیر سفارت امریکا در تهران، به تأثیر آن در حوادث داخلی دو کشور پرداخته، ایران را بازنده این اقدام نامید و تجاوز عراق به ایران را نشانة فرصت طلبی عراق و بهره برداری این کشور از اوضاع پس از گروگان گیری در ایران و متأثر از اختلافات قدیمی مرزی دو کشور دانست. در بخشی از این گزارش آمده است:

نمونه بهتری از آثار بحران گروگان گیری، جنگ ایران و عراق است. عراق زمانی جنگ را آغاز کرد که ایرانیان سرگرم بحران گروگان گیری بودند. باوجود اینکه دلیل برخورد میان ایران و عراق، ادعاهای ارضی چندساله آنان علیه یکدیگر است، عراق، زمان حمله به ایران را تاحدودی در اوضاع آشفته داخلی و انزوای سیاسی ایران برگزید و نبود لوازم یدکی برای وسایل و

[١] مأخذ٢١، ص١٣.