روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ٢١٧ - روزشمارجنگ سه شنبه ١١ آبان ١٣٦١ ١٥ محرم ١٤٠٣ ٢ نوامبر ١٩٨٢
١
با ابتکار عمل رزمندگان ایران، موانع و مواضع پیچیدة عراقی در منطقة عملیاتی محرم فروریخت و ارتش عراق در این منطقه دچار سردرگمی و سرگردانی شد. گزارش های رسیده حاکی از آن است که یگان های ارتش عراق تمرکز خود را از دست داده اند و قادر به تصمیم گیری نیستند. قرارگاه عملیاتی قائم دراین زمینه گزارش می دهد: دشمن، با آغاز این عملیات و پیشروی نیروهای خودی به عمق منطقه، آرایش نیروهایش را از دست داد و نتوانست نیروهای خود را برای یک پاتک سنگین و تأثیر گذار سازماندهی کند. دراین حال، نیروی هوایی ارتش عراق در یک اقدام غیر مترقبه، اقدام به بمباران هوایی در شب کرد که نشان دهندة ناامیدی ارتش عراق از ایجاد یک سازمان منطقی بین نیروهای زمینی اش بود. کاهش آتش توپخانة عراق در ساعت های اولیة درگیری و تقاضاهای مکرر کمک یگان های درگیر، حاکی از ضعف دشمن بود و وعدة فرماندهان عراقی برای اعزام نیرو نیز تأثیری در تقویت روحی آنان نداشت. با روشن شدن هوا، عراق بار دیگر مبادرت به بمباران منطقه با بمب های خوشه ای کرد که این اقدام ١٥ بار و هر بار به وسیلة چند فروند هواپیمای بمب افکن انجام شد. باوجوداین، نیروهای پیاده و زرهی عراق تلاش چندانی نکردند و نیروهای پیاده به دلیل نداشتن نیروی مناسب در منطقه فقط مقاومت هایی اندک و ناچیز در خط داشتند و موفق به اجرای پاتک عمده ای نشدند.[١]
در عملیات شب و روز اول، موانع پیچیدة دفاعی عراق[٢] فروریخت و ارتفاعات سلسله جبال حمرین (شامل ارتفاعات ٤٠٠، ٢٩٨ و ارتفاعات پیرامونی آن)، پل چم سری و حوزة نفتی بیات به تصرف نیروهای خودی درآمد؛ پاسگاه های مرزی بیات، نهرعنبر، چم سری و موسیان، آزاد و جادة عین خوش - دهلران از دید و تیر دشمن خارج شد و جمعاً حدود ٥٥٠ کیلومتر مربع از خاک کشور آزاد شد و نیروهای رزمی با کمک نیروها و امکانات مهندسی، اقدام به تحکیم مواضع خود کردند.[٣]
٢
با گذشت کمتر از ٤٨ ساعت از عملیات محرم، گزارش های رسیده حاکی از واردشدن خسارات و صدمات سنگین به ارتش عراق است. در این عملیات، ارتش عراق دست کم، ٥ تیپ و ١٥٠ دستگاه تانک خود را از دست داد. براساس گزارش های موجود، در این مرحله از عملیات، ٩ تیپ عراق به شرح ذیل بین ٢٠ تا ٨٠ درصد آسیب دید:
١. تیپ٤٢٣ پیاده، ٧٠ درصد منهدم؛ ٢. تیپ٦٠٦ پیاده، ٦٠ درصد منهدم؛ ٣. تیپ٦٠ زرهی، ٣٠ درصد منهدم؛ ٤. تیپ٥٠٥ پیاده، ٧٠ درصد منهدم؛ ٥. تیپ٢٤ مکانیزه، ٣٠ درصد منهدم؛ ٦. تیپ٧٠٣ پیاده، ٥٠ درصد منهدم؛ ٧. تیپ١٠٨ گارد مرزی، ٣٠ درصد منهدم؛ ٨. تیپ١٦ زرهی، ٢٠ درصد منهدم؛ ٩. چهار گردان جیش الشعبی، ٨٠ درصد منهدم. در این عملیات،
[١] سند شماره ١٧٥٦٢ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای اطلاعاتی، قرارگاه عملیاتی قائم(عج) (رکن٢)، شماره ١٥٠، تاریخ ١٦/٨/١٣٦١، ص١؛ و - سند شماره ١٧٤٥٥ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای اطلاعاتی قرارگاه عملیاتی کربلا در جنوب (رکن٢)، شماره ٦٤٩، تاریخ ١١/٨/١٣٦١، صص ١ و ٢.
[٢] ضمیمه دارد.
[٣] مأخذ ٥، بخش اول، ص٥١؛ و - مأخذ ١٠، ص١٧.