انسان مؤثرند. در حالى كه پيروان مكتب «رفتارى» به تأثير «علمى» معتقدند كه انعكاس يافته و پيروان مكتب «ژنتيك» به تأثير عوامل «ادراك» و مكتب «كار كردى» به تأثير «قانون سازگارى» با محيط و مكتب «ترابطى‌ [١]» به تأثير «قانون تداعى» و مكتب «جبر» به تأثير «غرايز» مختلف در روان انسان و در نتيجه در شيوه تفكّر او اعتقاد دارند و هر يك تنها به بعد خاصّى توجّه كرده‌اند وا ن را مانع از رسيدن فرد به حقيقت مى‌دانند. مكتب قرآن به تمامى حقيقت ايمان دارد و معتقد است كه هريك از اين عوامل در نفس مقدارى تأثير دارند و عقل در اين تأثير گذارى با آن شريك است.

٣- عقلى بودن‌

از ديدگاه قرآن هستى براى هدفى معيّن آفريده شده است و در وراى آن تدبير مشخّصى وجود دارد و انسان در ميان اين پديده‌ها ارتباط بيشترى با اين اهداف بزرگ دارد. بنابراين عقلى بودن ويژگى بارز فلسفه قرآن است. ما به محض ورود به جو قرآن همه پديده‌ها را منظّم و موزون مى‌يابيم كه براى انجام نقشى معيّن آفريده شده است و همين كه از اين جو آكنده از نظم و تعقّل خارج مى‌شويم خود را غرق در فلسفه‌هاى مادى مى‌يابيم كه به گونه‌اى درهم تراكم يافته‌اند و جز زيان، سودى در بر ندارند. عقلانى بودن پايگاه انديشه اسلامى‌

[١] - مكتب تداعى و همخوانى.