مباحثى پيرامون معارف قرآن كريم - مدرسى، سيد محمد تقى - الصفحة ١٣٣ - عقل، موهبتى الهى

گردد يا به هنگام خشم جنايتى را مرتكب شود و سپس به خود آيد و از بدكارى خود به نكوهشى روحى گرفتار آيد. نفس لوّامه در قرآن نيز ذكر شده است:

(لَا أُقْسِمُ بِيَوْمِ الْقِيَامَةِ* وَلَا أُقْسِمُ بِالنَّفْسِ اللَّوَّامَةِ) [١].

«قسم مى‌خورم به روز قيامت و قسم مى‌خورم به نفس ملامتگر.»

«حكمت» همان عقل عملى است كه به عنوان حجّت در ميان مردم و حجّت در ميان خدا و مردم حضور دارد و همان رسول باطنى است كه دين داران پس از انبيا آن را حكم قرار مى‌دهند، رسولى كه شريعتها با ظهور خود او را يادآورى مى‌كنند و ابعاد پنهان او را آشكار مى‌سازند.

قرآن كريم به وسيله يادآورى، اين عقل را در انسان بيدار مى‌كند تا آن را در برابر خلافات، ملاك افكار و اعمالش گرداند.

در اين حديث كه از امام موسى بن جعفر عليه السلام رسيده پژوهشى است كافى پيرامون هدف و وسيله‌اى كه قرآن در به حركت واداشتن عقل عملى و دعوت انسان بدان درپيش گرفته است:

امام كاظم خطاب به يكى از اصحاب خود مى‌فرمايد:

«اى هشام! خداوند به اهل عقل و فهم در كتاب خود بشارت داده و فرموده است: (فَبَشِّرْ عِبَادِ* الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ أُولئِكَ الَّذِينَ هَدَاهُمُ اللَّهُ وَأُولئِكَ هُمْ أُولُوا الْأَلْبَابِ) [٢].

«بندگان مرا بشارت ده، آن كسانى كه به سخن گوش مى‌دهند و از بهترين‌