و بكوشيم نسبت به سرّ موجودات «آگاهى» يابيم ولى آنچه در پيش روى ما قرار دارد خطر «توهّم» است، زيرا ما پيوسته مى‌كوشيم به خود چنين القاء كنيم كه نسبت به همه اسرار آگاهى داريم. شأن وجود اجلّ از آن است كه بتوان در هر لحظه به كُنه آن پى برد زيرا ظهورى شديد و شمولى وسيع دارد.

چكيده كلام آن كه ما بايد با به كارانداختن «عقل» و زدودن آن از پيشينه‌هاى ذهنى تنگ نظرانه دريابيم كه وجود حقيقتى به غايت آشكار است ولى اين حقيقت به سبب شدّت ظهور آن از چشمان ما پنهان است و به سبب شمول وعظمتش از انديشه‌هايى كه عادت به ديدن امور جزئى دارند پنهان است. و حال نسبت به حقيقت وجود آگاهى حاصل مى‌كند.

حقيقت وجود

ناگزير بايد براى شناخت حقيقت وجود با بيان پاره‌اى از حقايق، راه را هموار سازيم:

الف- ما نسبت به معانى الفاظى كه آنها را به كار مى‌گيريم آگاهى نداريم، مگر از طريق دلالت‌هاى خاصّى كه كاربرد آن در ابتداى شنيدن كلمه را در برگرفته است. هنگامى كه ما كودك بوديم لفظ آب را مى‌شنيديم و مى‌ديديم كه به مادّه‌اى مايع اشاره مى‌شود، لذا دريافتيم كه اين لفظ براى اين ماده خاص تخصيص داده شده است‌