مباحثى پيرامون معارف قرآن كريم - مدرسى، سيد محمد تقى - الصفحة ١٦١ - فلسفه جامعه در قرآن

در ذيل مى‌آيد- در شناخت تأثير متقابل فرد و جامعه ترسيم كرد.

تأثّر فردى مستقيماً متناسب است با توانايى‌هاى فردى و نسبت بر ضعفهاى جامعه و يا بر عكس آن.

٤- ممكن است يك جريان اجتماعى و يا فردى بر خطا باشد ولى قوانينى كه جريانهاى اجتماعى و يا فردى ناگريز بايد تابع آن باشد هرگز بر خطا نخواهد بود.

مفهوم اين سخن آن است كه هرگونه عملكرد صحيح اجتماعى بازتابى صحيح در بردارد و هرگونه عملكرد خطاى اجتماعى بازتابى خطا را درپى خواهد داشت و بهترين مثل آن عبارت است از مثل:

(... كَلِمَةً طَيِّبَةً كَشَجَرَةٍ طَيِّبَةٍ أَصْلُهَا ثَابِتٌ وَفَرْعُهَا فِي السَّماءِ* تُؤْتِي أُكُلَهَا كُلَّ حِينٍ بِإِذْنِ رَبِّهَا وَيَضْرِبُ اللَّهُ الْأَمْثَالَ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ* وَمَثَلُ كَلِمَةٍ خَبِيثَةٍ كَشَجَرَةٍ خَبِيثَةٍ اجْتُثَّتْ مِن فَوْقِ الْأَرْضِ مَالَهَا مِن قَرَارٍ) [١]. «سخن پاك چون درختى پاك است كه ريشه‌اش در زمين، استوار وشاخه‌هايش در آسمان است، به فرمان خدا... هر زمان ميوه خود را مى‌دهد، و مثل سخن ناپاك چون درختى ناپاك است كه ريشه در زمين ندارد و برپا نتواند ماند.»

٥- نظامهاى صحيح نظامهايى نيستند كه تابع جريانهاى اجتماعى معيّنى باشند، بلكه نظامهايى هستند كه به سنّتهاى اجتماعى آگاهى داشته و اهداف آن را مشخّص مى‌سازند و بر اساس همين سنّتها براى‌