تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٢٢ - تفسير شنوندگان ناشنوا!

و بعضى گفته‌اند اشاره به گروهى از يهود مى‌باشد و بعضى اشاره به مشركان عرب دانسته‌اند، ولى هيچ مانعى ندارد كه همه گويندگان بدون عمل، از اين گروه‌هاى سه‌گانه، در مفهوم آيه وارد باشند.

" بدترين جنبندگان نزد خدا افرادى هستند كه نه گوش شنوا دارند، و نه زبان گويا، و نه عقل و درك، كر و لال و بى‌عقلند" (إِنَّ شَرَّ الدَّوَابِّ عِنْدَ اللَّهِ الصُّمُّ الْبُكْمُ الَّذِينَ لا يَعْقِلُونَ‌) [١] از آنجا كه قرآن كتاب عمل است نه يك كتاب تشريفاتى همه جا روى نتائج تكيه مى‌كند و اصولا هر موجود بى خاصيتى را معدوم، و هر زنده بى حركت و بى اثرى را مرده، و هر عضوى از اعضاى انسان كه در مسير هدايت و سعادت او اثر بخش نباشد همانند فقدان آن مى‌شمرد، در اين آيه نيز كسانى كه ظاهرا گوشهاى سالم دارند ولى در مسير شنيدن آيات خدا و سخنان حق و برنامه‌هاى سعادت بخش نيستند، آنها را فاقد گوش مى‌داند و كسانى كه زبان سالمى دارند اما مهر سكوت بر لب زده نه دفاعى از حق مى‌كنند و نه مبارزه‌اى با ظلم و فساد نه ارشاد جاهل و نه امر به معروف و نه نهى از منكر و نه دعوت به راه حق بلكه اين نعمت بزرگ خدا را در مسير بيهوده گويى يا تملق و چاپلوسى در برابر صاحبان زر و زور و يا تحريف حق و تقويت باطل بكار مى‌گيرند همچون افراد لال و گنگ مى‌داند و آنان كه از نعمت هوش و عقل بهره‌مندند اما درست نمى‌انديشند همچون ديوانگان مى‌شمرد!

[١]" صم" جمع" اصم" به معناى كر و" بكم" جمع" ابكم" به معناى لال است.