تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢١٧ - تفسير شدت عمل در برابر پيمانشكنان

لا اقل بى طرفى را رعايت كنند و در صدد آزار مسلمانان و كمك به دشمنان اسلام نباشند، ولى آنها هر بار پيمان خود را مى‌شكستند" (الَّذِينَ عاهَدْتَ مِنْهُمْ ثُمَّ يَنْقُضُونَ عَهْدَهُمْ فِي كُلِّ مَرَّةٍ) [١] نه از خدا شرم مى‌كردند" و نه از مخالفت فرمان او پرهيز داشتند" و نه از زير پا گذاردن اصول انسانى پروا مى‌نمودند (وَ هُمْ لا يَتَّقُونَ‌).

تعبير به" ينقضون" و" لا يتقون" كه فعل مضارع است و دلالت بر استمرار دارد دليل بر اين مى‌باشد كه آنها كرارا پيمان خود را با پيامبر ص شكستند.

*** در آيه بعد طرز برخورد با اين گروه پيمان‌شكن و بى ايمان و لجوج را چنين بيان مى‌كند كه:" اگر آنها را در ميدان جنگ بيابى و اسلحه به دست گيرند و در برابر تو بايستند آن چنان آنها را در هم بكوب كه جمعيتهايى كه در پشت سر آنها قرار دارند عبرت گيرند و پراكنده شوند و عرض اندام نكنند" (فَإِمَّا تَثْقَفَنَّهُمْ فِي الْحَرْبِ فَشَرِّدْ بِهِمْ مَنْ خَلْفَهُمْ‌).

" تثقفنهم" از ماده" ثقف" (بر وزن سقف) به معنى درك كردن چيزى از روى دقت و با سرعت است، اشاره به اينكه بايد از موضع‌گيرى‌هاى آنها به سرعت و با دقت آگاه شوى و پيش از آنكه ترا در يك جنگ غافلگيرانه گرفتار كنند مانند صاعقه بر سر آنها فرود آيى!.

و" شرد" از ماده" تشريد" به معنى" پراكنده ساختن توأم با اضطراب" است،

---

[١]" من" در جمله" عاهدت منهم" يا به معنى تبعيض است يعنى با گروهى از يهود جزيره عرب و يا با سران يهود مدينه پيمان بسته بودى، و يا به اصطلاح براى" صله" است و معناى جمله" عاهدتهم" مى‌شود، اين احتمال نيز وجود دارد كه جمله به معنى" اخذت العهد منهم" باشد.