تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٧٩ - ٥- آيا غنائم منحصر به غنائم جنگى است؟

" فخر رازى" در تفسير خود تصريح مى‌كند كه:" الغنم الفوز بالشي‌ء"" غنيمت اين است كه انسان به چيزى دست يابد" و پس از ذكر اين معنى وسيع از نظر لغت مى‌گويد:" معنى شرعى غنيمت (به عقيده فقهاى اهل تسنن) همان غنائم جنگى است" [١] و نيز در تفسير" المنار"" غنيمت" را به معنى وسيع ذكر كرده و اختصاص به غنائم جنگى نداده اگر چه معتقد است بايد معنى وسيع آيه فوق را به خاطر قيد شرعى مقيد به غنائم جنگى كرد [٢] در تفسير" روح المعانى" نوشته" آلوسى" مفسر معروف سنى نيز چنين آمده است كه:" غنم در اصل به معنى هر گونه سود و منفعت است" [٣] در تفسير" مجمع البيان" نخست غنيمت را به معنى غنائم جنگ تفسير كرده، ولى به هنگام تشريح معنى آيه چنين مى‌گويد:" قال اصحابنا ان الخمس واجب فى كل فائدة تحصل للانسان من المكاسب و ارباح التجارات، و فى الكنوز و المعادن و الغوص و غير ذلك مما هو مذكور فى الكتب و يمكن ان يستدل على ذلك بهذه الاية فان فى عرف اللغة يطلق على جميع ذلك اسم الغنم و الغنيمة [٤]" علماى شيعه معتقدند كه خمس در هر گونه فايده‌اى كه براى انسان فراهم مى‌گردد واجب است اعم از اينكه از طريق كسب و تجارت باشد، يا از طريق گنج و معدن، و يا آنكه با غوص از دريا خارج كنند، و ساير امورى كه در كتب فقهى آمده است، و مى‌توان از آيه بر اين مدعى استدلال كرد، زيرا در" عرف لغت" به تمام اينها" غنيمت" گفته مى‌شود.

[١] فخر رازى جلد ١٥ صفحه ١٦٤

[٢] تفسير المنار جلد/ ١٠ صفحه ٣- ٧.

[٣] تفسير روح المعانى جلد/ ١٠ صفحه/ ٢.

[٤] تفسير مجمع البيان جلد ٤ صفحه/ ٥٤٤- ٥٤٣.