تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٦٠ - تفسير

همان غلبه و طغيان شهوت است كه انسان نه از روى دشمنى و عداوت با حق، بلكه به خاطر غلبه هوى و هوس آن چنان مى‌شود كه فروغ عقل و كنترل شهوت را از دست مى‌دهد، چنين كسى با اينكه عالم به گناه و حرام است اما چون علمش تحت الشعاع هوى و هوس واقع شده، به آن" جهل" اطلاق گرديده، مسلما چنين كسى در برابر گناه خود مسئول است، اما چون از روى عداوت و دشمنى نبوده، سعى و كوشش مى‌كند اصلاح و جبران كند.

در حقيقت آيه فوق به پيامبر ص دستور مى‌دهد، كه هيچ فرد با ايمانى را از هر طبقه و نژاد و در هر شرائطى بوده باشد، نه تنها از خود نراند، بلكه آغوش خويش را يكسان به روى همه بگشايد، حتى اگر كسانى آلوده به گناهان زياد باشند، آنها را نيز بپذيرد و اصلاح كند.

*** و در آيه بعد براى تاكيد مطلب مى‌فرمايد:" ما آيات و نشانه‌ها و دستورات خود را اين چنين روشن و مشخص مى‌كنيم، تا هم راه حق‌جويان و مطيعان آشكار گردد و هم راه گنه‌كاران لجوج و دشمنان حق" (وَ كَذلِكَ نُفَصِّلُ الْآياتِ وَ لِتَسْتَبِينَ سَبِيلُ الْمُجْرِمِينَ‌) [١] روشن است كه منظور از مجرم، در آيه فوق هر گناهكارى نيست، زيرا پيامبر ص در اين آيه ماموريت پيدا مى‌كند گناهكاران را در صورتى كه به سوى او بيايند هر چند اعمال خلافى از روى نادانى انجام داده باشند، بپذيرد، بنا بر اين منظور از مجرم همان گناهكاران لجوج و سرسختى است كه با هيچ وسيله تسليم حق نمى‌شوند.

---

[١] در حقيقت جمله و لتستبين ... عطف بر جمله محذوفى است كه به قرينه مقابله فهميده مى‌شود، يعنى" لتستبين سبيل المؤمنين المطيعين و لتستبين سبيل المجرمين":" تا راه ايمان آورندگان مطيع و راه گناهكاران هر دو آشكار گردد.