تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٢٥ - ١- آيا رستاخيز براى حيوانات هم وجود دارد؟

جبران مى‌كنند در كتابها و در ميان مردم شايع است كه همه آنها را نمى‌توان افسانه دانست.

و مسلم است آنها را به آسانى نمى‌توان ناشى از غريزه دانست، زيرا غريزه معمولا سرچشمه كارهاى يك نواخت و مستمر است، اما اعمالى كه در شرائط خاصى كه قابل پيش‌بينى نبوده بعنوان عكس العمل انجام مى‌گردد به فهم و شعور شبيه‌تر است تا به غريزه.

هم امروز بسيارى از حيوانات را براى مقاصد قابل توجهى تربيت مى‌كنند، سگهاى پليس براى گرفتن جنايتكاران، كبوترها براى رساندن نامه‌ها، و بعضى از حيوانات براى خريد جنس از مغازه‌ها، و حيوانات شكارى براى شكار كردن، آموزش مى‌بينند و وظائف سنگين خود را با دقت عجيبى انجام مى‌دهند، (امروز حتى براى بعضى از حيوانات رسما مدرسه افتتاح كرده‌اند!)

*** از همه اينها گذشته، در آيات متعددى از قرآن، مطالبى ديده مى‌شود كه دليل قابل ملاحظه‌اى براى فهم و شعور بعضى از حيوانات محسوب مى‌شود، داستان فرار كردن مورچگان از برابر لشگر سليمان، و داستان آمدن هدهد به منطقه" سبا و يمن" و آوردن خبرهاى هيجان‌انگيز براى سليمان شاهد اين مدعا است.

*** در روايات اسلامى نيز احاديث متعددى در زمينه رستاخيز حيوانات ديده مى‌شود، از جمله:

از ابو ذر نقل شده كه مى‌گويد: ما خدمت پيامبر ص بوديم كه در پيش روى ما دو بز به يكديگر شاخ زدند، پيغمبر ص فرمود، مى‌دانيد چرا اينها به يكديگر شاخ زدند؟ حاضران عرض كردند: نه، پيامبر ص فرمود ولى خدا مى‌داند چرا؟ و به زودى در ميان آنها داورى خواهد كرد [١]

---

[١] تفسير مجمع البيان و نور الثقلين ذيل آيه بالا.