تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٥٢ - تفسير گمشدهها

آفريديم، به سوى ما بازگشت نموديد" (وَ لَقَدْ جِئْتُمُونا فُرادى‌ كَما خَلَقْناكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ).

" و اموالى كه بشما بخشيده بوديم و تكيه گاه شما در زندگى بود، همه را پشت سر گذارديد" و با دست خالى آمديد (وَ تَرَكْتُمْ ما خَوَّلْناكُمْ وَراءَ ظُهُورِكُمْ‌) [١] همچنين" بتهايى كه آنها را شفيع خود مى‌پنداشتيد، و شريك در تعيين سرنوشت خود تصور مى‌كرديد هيچكدام را با شما نمى‌بينيم" (وَ ما نَرى‌ مَعَكُمْ شُفَعاءَكُمُ الَّذِينَ زَعَمْتُمْ أَنَّهُمْ فِيكُمْ شُرَكاءُ).

در حقيقت" جمع شما به پراكندگى گرائيد و تمام پيوندها از شما بريده شد" (لَقَدْ تَقَطَّعَ بَيْنَكُمْ‌).

" تمام پندارها و تكيه‌گاه‌هايى كه فكر مى‌كرديد نابود گشتند و گم شدند" (وَ ضَلَّ عَنْكُمْ ما كُنْتُمْ تَزْعُمُونَ‌).

مشركان و بت پرستان عرب روى سه چيز تكيه داشتند:" قبيله و عشيره" اى كه به آن وابسته بودند، و" اموال و ثروتهايى" كه براى خود گرد آورده بودند، و" بتهايى" كه آنها را شريك خدا در تعيين سرنوشت انسان و شفيع در پيشگاه او مى‌پنداشتند، در هر يك از سه جمله آيه، به يكى از اين سه موضوع اشاره شده كه چگونه به هنگام مرگ، همه آنها با انسان وداع مى‌گويند، و او را تك و تنها به خود وامى‌گذارند.

در اينجا بايد به دو نكته توجه داشت:

١- از قرار گرفتن اين آيه به دنبال آيه قبل كه گفتگوى فرشتگان قبض‌

[١] خولناكم از ماده" خول" بر وزن (عمل) در اصل به معنى چيزى است كه نياز به سرپرستى و تدبير و اداره دارد و معمولا به اموال و نعمتهاى گوناگونى كه خداوند به انسان مى‌بخشد گفته مى‌شود.