تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٤٣ - تفسير بخشنده نعمتها را بشناسيد

بطور مفرد و" ابصار" بطور جمع مى‌آيد در جلد اول همين تفسير صفحه ٥٠ بحث كرديم.

" نصرف" از ماده" تصريف" به معنى" تغيير" است و در اينجا منظور بيان استدلالات گوناگون و در اشكال مختلف مى‌باشد، و" يصدفون" از ماده" صدف" بر وزن" هدف" به معنى جانب و ناحيه است، و چون بهنگام روى گردانيدن و اعراض، انسان متوجه جانب و ناحيه ديگرى مى‌شود اين كلمه در معنى اعراض به كار مى‌رود، منتها چنان كه" راغب" در" مفردات" مى‌گويد:

اين ماده به معنى اعراض و روى گردانيدن شديد استعمال مى‌شود.

*** در آيه بعد به دنبال ذكر اين سه نعمت بزرگ الهى (چشم و گوش و فهم) كه سرچشمه تمام نعمتهاى دنيا و آخرت است اشاره به امكان سلب همه نعمتها بطور كلى كرده، مى‌گويد:" به آنها بگو اگر عذاب خداوند ناگهانى و بدون مقدمه، و يا آشكارا و با مقدمه، به سراغ شما بيايد آيا جز ستمكاران نابود مى‌شوند"؟! (قُلْ أَ رَأَيْتَكُمْ إِنْ أَتاكُمْ عَذابُ اللَّهِ بَغْتَةً أَوْ جَهْرَةً هَلْ يُهْلَكُ إِلَّا الْقَوْمُ الظَّالِمُونَ‌) [١]" بغتة" به معنى" ناگهانى" و" جهرة" به معنى" آشكار" است، و قاعدتا بايد در مقابل آشكار، پنهان ذكر گردد، نه ناگهانى، ولى چون امور ناگهانى معمولا مقدمات آنها مخفى و پنهان است، زيرا اگر پنهان نبود ناگهانى نمى‌شد، به اين جهت در مفهوم كلمه" بغتة" مفهوم پنهانى افتاده است.

منظور اين است تنها كسى كه قادر به انواع مجازات و گرفتن نعمتها است خدا است، و بتها هيچ نقشى در اين ميان ندارند.

---

[١] در باره معنى ا رايتكم و تجزيه و تركيب آن ذيل آيه ٤٠ در همين سوره بحث كرديم و گفتيم دليلى ندارد كه آن را به معنى اخبرونى بگيريم بلكه مفهوم آن" هل علمتم" آيا دانستيد مى‌باشد.