تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٩٤ - تفسير فرعون مىگفت من خداى بزرگ شما هستم!

*** به هر حال فرعون سركشى را به آخرين مرحله رسانده و مستحق دردناكترين عذاب شده و فرمان الهى بايد فرا رسد و او و دستگاه ظلم و فسادش را درهم بكوبد لذا در آيه بعد مى‌فرمايد:" خداوند او را به عذاب آخرت و دنيا گرفتار ساخت" (فَأَخَذَهُ اللَّهُ نَكالَ الْآخِرَةِ وَ الْأُولى‌) [١]" نكال" (بر وزن ضلال) در اصل به معنى ضعف و ناتوانى و عجز است و لذا در مورد كسى كه از اداى حواله‌اى خوددارى مى‌كند مى‌گويند نكول كرد" نكل" (بر وزن فكر) به معنى زنجير سنگين است كه انسان را ضعيف و ناتوان مى‌سازد و از حركت باز مى‌دارد و از آنجا كه عذاب الهى نيز مايه ناتوانى است و افراد ديگر را از ارتكاب گناه باز مى‌دارد به آن نكال گفته شده.

تعبير به" نكال الآخرة" اشاره به عذابهاى قيامت است كه دامان فرعون و فرعونيان را مى‌گيرد و چون در درجه اول اهميت است مقدم دانسته شده و منظور او" اولى" عذاب دنيا است كه دامان فرعون را گرفت و او تمام يارانش را در كام خود در درياى نيل فرو برد.

در اينجا تفسير ديگرى براى آيه ذكر شده است و آن اينكه منظور از" الاولى" كلمه نخستين است كه فرعون در مسير طغيان گفت و ادعاى الوهيت كرد (قصص آيه ٣٨) و" الآخرة" اشاره به آخرين كلمه‌اى است كه او گفت و آن ادعاى ربوبيت اعلى بود خداوند او را به مجازات اين دو ادعاى كفر آميزش در همين دنيا گرفتار ساخت.

---

[١]" نكال" منصوب بنزع خافض است و در تقدير فاخذه اللَّه بنكال الآخرة بوده اين احتمال نيز وجود دارد كه مفعول مطلق براى اخذ باشد كه به معنى نكل (فعل ماضى از باب تفعيل) مى‌باشد و در معنى چنين است نكل اللَّه به نكال الآخرة.