تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٦٨ - تفسير اى انسان بنگر از چه آفريده شدهاى؟!

اين تفسيرى است روشن و خالى از هر گونه پيچيدگى و هماهنگ با آنچه در كتب لغت در معنى اين دو واژه آمده است، در عين حال ممكن است حقيقت مهمترى در اين آيه نيز نهفته باشد كه در حد علم امروز براى ما كشف نشده و اكتشافات دانشمندان در آينده پرده از روى آن برخواهد داشت.

*** سپس از اين بيان نتيجه‌گيرى كرده مى‌گويد:" كسى كه انسان را در آغاز از آب نطفه آفريد قادر است كه او را بار ديگر به زندگى بازگرداند" (إِنَّهُ عَلى‌ رَجْعِهِ لَقادِرٌ).

در آغاز خاك بود، و سپس بعد از طى مراحلى به صورت نطفه درآمد، و نطفه نيز بعد از طى مراحل پيچيده و شگفت‌انگيزى، تبديل به انسان كاملى شد، بنا بر اين بازگشت او به حيات و زندگى مجدد هيچ مشكلى ايجاد نمى‌كند.

نظير اين بيان در آيات ديگر قرآن نيز ديده مى‌شود، از جمله در آيه ٥ سوره حج مى‌فرمايد: يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ:" اى مردم! اگر در رستاخيز ترديد داريد ما شما را از خاك آفريديم و سپس از نطفه".

و نيز در آيه ١٤ سوره ق مى‌خوانيم: أَ وَ لا يَذْكُرُ الْإِنْسانُ أَنَّا خَلَقْناهُ مِنْ قَبْلُ وَ لَمْ يَكُ شَيْئاً:" آيا انسان به خاطر نمى‌آورد كه ما قبلا او را آفريديم و چيزى نبود"؟!

*** در آيه بعد به توصيف آن روز بزرگ پرداخته، مى‌فرمايد:" اين بازگشت روزى تحقق مى‌يابد كه اسرار پنهان، آشكار مى‌شود" (يَوْمَ تُبْلَى السَّرائِرُ) [١]

---

[١]" يوم" در اينجا" ظرف" است و متعلق است به" رجع" كه در آيه قبل آمده، و فاصله ميان مصدر و معمولش در اينگونه موارد ضررى ندارد، چرا كه فاصله به اجنبى نيست.